Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 23
Devanagari script
प्रजाः सर्वा विशुष्यन्ति कामेन रहिता विभो
Transliteration
prajāḥ sarvā viśuṣyanti kāmena rahitā vibho
Translation
اے قادرِ مطلق! کاما سے محروم ہو کر ساری مخلوق مرجھا رہی ہے اور سوکھتی جا رہی ہے۔
Word by Word
प्रजाःcreatures, subjects
प्रजाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन — Feminine, Nominative, Plural
सर्वाःall
सर्वाः:
Visheshana (Qualifier of प्रजाः/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन — Feminine, Nominative, Plural
विशुष्यन्तिdry up, wither
विशुष्यन्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootशुष् (धातु)
Formलट्-लकार (वर्तमान), प्रथमपुरुष, बहुवचन — Present, 3rd person, Plural; उपसर्ग ‘वि-’
कामेनby/through Kāma; due to desire
कामेन:
Hetu/Karana (Cause/Instrument/हेतु/करण)
TypeNoun
Rootकाम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन — Masculine, Instrumental, Singular
रहिताःdevoid (of)
रहिताः:
Karta (Subject attribute/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootरहित (रह् (धातु) + क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त विशेषण; स्त्रीलिङ्गे प्रजाः इत्यन्वये ‘रहिताः’ इति पाठे पुल्लिङ्ग-बहुवचनरूपं (पाठभेद/सामान्य-रूपप्रयोग); अर्थतः स्त्रीलिङ्ग-प्रथमा-बहुवचन — ‘devoid’
विभोO mighty one
विभो:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootविभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन — Masculine, Vocative, Singular
Speaker
Devas (continuing their appeal)
Tirtha Mahatmya
Tirtha: Revā-context (episode)
Type: kshetra
Visual Art Cues
Scene: A stark tableau: creatures and plants droop; devas plead to Brahmā, emphasizing universal withering without Kāma.
Characters & Entities
D
DevasP
PrajāK
KāmaFAQs
Even desire, when aligned with dharma, functions as a sustaining force for life and continuity; its loss signals imbalance in the cosmos.
No specific tīrtha is praised in this line; it serves the plot within the Revā Khaṇḍa discourse.
None; it is a statement of cosmic condition.