Home›Skanda Purana›Avanti Khanda›Reva Khanda›Adhyaya 149›Shloka 21
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 21

Devanagari script

उपप्लवे चन्द्रमसो रवेश्च यो ह्यष्टकानामयनद्वये च । पानीयमप्यत्र तिलैर्विमिश्रं दद्यात्पितृभ्यः प्रयतो मनुष्यः

Transliteration

upaplave candramaso raveśca yo hyaṣṭakānāmayanadvaye ca | pānīyamapyatra tilairvimiśraṃ dadyātpitṛbhyaḥ prayato manuṣyaḥ

Translation

چاند اور سورج کے گرہن کے وقت، نیز اَشٹکا کے دنوں اور دونوں اَیَن-سنکرانتیوں پر، باادب و ضبط رکھنے والا انسان یہاں تل ملا پانی بھی پِتروں کو نذر کرے۔

Word by Word
उपप्लवेat the eclipse/occurrence called upaplava
उपप्लवे:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootupaplava (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; कालवाचक-प्रयोग (time circumstance)
चन्द्रमसःof the moon
चन्द्रमसः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootcandramas (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
रवेःof the sun
रवेः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootravi (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
यःwho
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootyad (प्रातिपदिक)
Formसंबन्धवाचक-सर्वनाम, पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
हिindeed
हि:
Sambandha/Emphasis (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formनिपात (particle), अव्यय
अष्टकानाम्of the Aṣṭakā days (ancestral rites days)
अष्टकानाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootaṣṭakā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन
अयनद्वयेin the two solstices (northern & southern course)
अयनद्वये:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeNoun
Rootayana (प्रातिपदिक) + dvaya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; समासः—द्विगु (द्वे अयने)
चand
च:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय
पानीयम्water (offering)
पानीयम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootpānīya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
अपिalso; even
अपि:
Sambandha/Emphasis (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootapi (अव्यय)
Formनिपात (particle), अव्यय
अत्रhere
अत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootatra (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb of place)
तिलैःwith sesame seeds
तिलैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Roottila (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
विमिश्रम्mixed
विमिश्रम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootvi-miśra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (पानीयम्)
दद्यात्should give; should offer
दद्यात्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Root√dā (दा, धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
पितृभ्यःto the ancestors
पितृभ्यः:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootpitṛ (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, चतुर्थी (4th/Dative), बहुवचन
प्रयतःrestrained; purified; attentive
प्रयतः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootprayata (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (मनुष्यः)
मनुष्यःa man; person
मनुष्यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootmanuṣya (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
Speaker

Mārkaṇḍeya (deduced from immediate chapter context continuing into 150.1)

Tirtha Mahatmya

Type: ghat

Visual Art Cues

Scene: A disciplined pilgrim at a river ghat during an eclipse: dimmed sky, priests guiding tarpaṇa; hands pour sesame-mixed water with kuśa grass; quiet ancestral presence implied.

Characters & Entities
P
Pitṛs
C
Candra
R
Ravi

FAQs

Sacred times combined with sacred places amplify ancestral offerings and dharmic merit.

The verse refers to ‘here’—the tīrtha being described in Adhyāya 149 of the Revā Khaṇḍa (name not provided in this snippet).

Offer water mixed with sesame (tila) to the Pitṛs during lunar/solar eclipses, Aṣṭakā days, and both ayanas.

←Previous Verse
Next Verse→