Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 59

Devanagari script

तस्य पुण्यफलं यत्स्यात्तच्छृणुष्व नराधिप । अग्निष्टोमाश्वमेधाभ्यां वाजपेयस्य यत्फलम्

Transliteration

tasya puṇyaphalaṃ yatsyāttacchṛṇuṣva narādhipa | agniṣṭomāśvamedhābhyāṃ vājapeyasya yatphalam

Translation

اے بادشاہ! سنو کہ اس کا ثواب کیا ہوتا ہے؛ وہ اگنِشٹوم اور اشومیدھ یگیہ کے پھل کے برابر ہے، اور واجپیہ کے پھل کے بھی۔

Word by Word

• तस्य: of that (man/act)
• तस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन; सम्बन्ध (genitive)

• पुण्यफलम्: meritorious fruit
• पुण्यफलम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक) + फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; पुण्यस्य फलम् (षष्ठी-तत्पुरुष)

• यत्: which
• यत्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; यत्-शब्दः (relative)

• स्यात्: would be
• स्यात्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन

• तत्: that
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; निर्देश (correlative)

• शृणुष्व: hear (listen)
• शृणुष्व: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), आत्मनेपद, मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन

• नराधिप: O king
• नराधिप: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक) + अधिप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन; नराणाम् अधिपः (षष्ठी-तत्पुरुष)

• अग्निष्टोमाश्वमेधाभ्याम्: by (the rites) Agniṣṭoma and Aśvamedha
• अग्निष्टोमाश्वमेधाभ्याम्: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: अग्निष्टोम (प्रातिपदिक) + अश्वमेध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), द्विवचन; इतरेतर-द्वन्द्व (agniṣṭoma + aśvamedha)

• वाजपेयस्य: of the Vājapeya (sacrifice)
• वाजपेयस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: वाजपेय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन

• यत्: which
• यत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; यत्-शब्दः, फलम् इति विशेष्यस्य विशेषणम्

• फलम्: fruit/result
• फलम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन

Speaker

Tīrtha-māhātmya narrator (contextual; likely a sage addressing a king)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā-tīrtha amāvāsyā śrāddha (contextual)

Type: tirtha

Skanda Dialogue

Listener: Narādhipa (king)

Visual Art Cues

Scene: A didactic scene: Skanda addressing a king, with symbolic emblems of Agniṣṭoma, Aśvamedha, and Vājapeya (fire-altar, horse banner, soma vessel) hovering as metaphors over a simple riverbank śrāddha.

Characters & Entities

• Agniṣṭoma
• Aśvamedha
• Vājapeya
• Śrāddha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Ancestral rites performed with purity can rival the merit of great Vedic sacrifices, showing the Purāṇic elevation of accessible dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Revā Khaṇḍa setting (Gayāśiras tīrtha) underlies the statement, framing śrāddha as especially potent in that sacred geography.

What ritualistic prescription is mentioned?

The verse does not add a new procedure; it declares the resulting merit, comparing it to major yajñas.