Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 56

Devanagari script

दंष्ट्रावलिः कररुहाः क्रूरास्तीक्ष्णाश्च कर्कशाः । वियद्दिशो लिखन्त्येव सप्तद्वीपां वसुंधराम्

Transliteration

daṃṣṭrāvaliḥ kararuhāḥ krūrāstīkṣṇāśca karkaśāḥ | viyaddiśo likhantyeva saptadvīpāṃ vasuṃdharām

Translation

اُس کی دانتوں کی قطاریں اور ناخن—ظالم، تیز اور سخت—گویا آسمان کی سمتوں تک کو کھرچتے تھے اور سات دْویپوں والی زمین پر گہری لکیریں کھینچ دیتے تھے۔

Word by Word

• दंष्ट्रा-वलिः: row/series of tusks
• दंष्ट्रा-वलिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दंष्ट्रा (प्रातिपदिक) + वलि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (दंष्ट्राणां वलिः)

• कर-रुहाः: nails (lit. hand-growers)
• कर-रुहाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कर (प्रातिपदिक) + रुह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (करस्य रुहाः)

• क्रूराः: cruel
• क्रूराः: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: क्रूर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; विशेषणम्

• तीक्ष्णाः: sharp
• तीक्ष्णाः: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तीक्ष्ण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; विशेषणम्

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)

• कर्कशाः: harsh/rough
• कर्कशाः: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कर्कश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; विशेषणम्

• वियत्-दिशः: sky-directions (quarters of the sky)
• वियत्-दिशः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वियत् (प्रातिपदिक) + दिश् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; कर्मधारयः (वियत्-रूपाः दिशः)

• लिखन्ति: they scratch/inscribe
• लिखन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: लिख् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपदम्

• एव: indeed
• एव: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: निश्चयार्थक-अव्यय (emphatic particle)

• सप्त-द्वीपाम्: having seven continents
• सप्त-द्वीपाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सप्त (संख्या/प्रातिपदिक) + द्वीप (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; द्विगु-समासः; विशेषणम् (वसुंधराम्)

• वसुंधराम्: the earth
• वसुंधराम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वसुंधरा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) [deduced; exact speaker not in snippet]

Skanda Dialogue

Listener: nṛpoत्तम (best of kings) addressed in the verse

Visual Art Cues

Scene: A colossal, terrifying feminine or demon-like figure with bared fangs and clawed nails rakes the sky’s quarters; below, the earth-map of seven continents appears scored and bleeding with dust and debris.

Characters & Entities

• Devī
• Sapta-dvīpa (seven continents)
• Vasuṃdharā (Earth)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Cosmic order includes terrifying corrective forces; the universe is upheld and dissolved by the same divine sovereignty.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No; this verse speaks in cosmic geography (sapta-dvīpa) rather than a named pilgrimage place.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.