Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 2

Devanagari script

तत्र तीर्थे तु ये स्नात्वा पूजयन्ति महेश्वरम् । महादेवं महात्मानं मुच्यन्ते सर्वकिल्बिषैः

Transliteration

tatra tīrthe tu ye snātvā pūjayanti maheśvaram | mahādevaṃ mahātmānaṃ mucyante sarvakilbiṣaiḥ

Translation

جو لوگ اُس تیرتھ میں اسنان کر کے مہیشور—مہادیو، عظیم روح والے پروردگار—کی پوجا کرتے ہیں، وہ ہر طرح کی آلودگی اور گناہ سے آزاد ہو جاتے ہیں۔

Word by Word

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक अव्यय (adverb of place)

• तीर्थे: at the tīrtha
• तीर्थे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), एकवचन

• तु: indeed/but
• तु: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: विरोध/अवधारणार्थक निपात (particle: but/indeed)

• ये: who
• ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; सम्बन्धसूचक सर्वनाम

• स्नात्वा: having bathed
• स्नात्वा: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्ना (धातु)
• Form: क्त्वान्त अव्यय (gerund/absolutive); धातुः—स्ना (स्नाने)

• पूजयन्ति: they worship
• पूजयन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पूज् (धातु)
• Form: लट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन; धातुः—पूज् (पूजायाम्)

• महेश्वरम्: Maheśvara (Śiva)
• महेश्वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; समासः—कर्मधारय (महान् ईश्वरः)

• महादेवम्: Mahādeva
• महादेवम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: महा (प्रातिपदिक) + देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः—कर्मधारय (महान् देवः)

• महात्मानम्: the great-souled one
• महात्मानम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: महात्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• मुच्यन्ते: are freed
• मुच्यन्ते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: मुच् (धातु)
• Form: लट् (Present), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन; कर्मणि-प्रयोगार्थक (passive sense); धातुः—मुच् (मोचने)

• सर्व-किल्बिषैः: from all sins/offences
• सर्व-किल्बिषैः: Apadana (Ablative sense via Instrument/अपादानार्थ)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + किल्बिष (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), बहुवचन; समासः—तत्पुरुष (सर्वाणि किल्बिषाणि)

Speaker

Mārkaṇḍeya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Rāmeśvara

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Pilgrims emerge from the Narmadā, wet garments clinging, then proceed to a small sanctum where a Śiva-liṅga is worshiped; offerings of bilva leaves and water streams are visible; the atmosphere is clean, bright, and absolving.

Characters & Entities

• Rāmeśvara Tīrtha
• Maheśvara (Śiva)
• Mahādeva

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purification is attained through a combined discipline of tīrtha-snān and devotion-centered worship of Śiva.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Rāmeśvara tīrtha on the Narmadā’s southern bank.

What ritualistic prescription is mentioned?

Snāna at the tīrtha followed by pūjā of Maheśvara (Śiva).