Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 32

Devanagari script

चन्द्रसूर्यग्रहे स्नात्वा सोपवासो जितेन्द्रियः । तत्रादित्यमुखं दृष्ट्वा मुच्यते सर्वकिल्बिषैः

Transliteration

candrasūryagrahe snātvā sopavāso jitendriyaḥ | tatrādityamukhaṃ dṛṣṭvā mucyate sarvakilbiṣaiḥ

Translation

چاند یا سورج گرہن کے وقت غسل کرکے، روزہ دار اور ضبطِ نفس کے ساتھ، وہاں آدتیہ (سورج دیوتا) کے چہرے کا درشن کرے تو وہ تمام گناہوں سے پاک ہو جاتا ہے۔

Word by Word

• चन्द्रसूर्यग्रहे: at the lunar-solar eclipse
• चन्द्रसूर्यग्रहे: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: चन्द्र + सूर्य + ग्रह (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/सप्तमी), एकवचन; समासः—चन्द्रसूर्ययोः ग्रहः इति (षष्ठी-तत्पुरुष), तस्मिन् (locative)

• स्नात्वा: having bathed
• स्नात्वा: Kriya (Non-finite verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्ना (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive), पूर्वकाले कृत्य (having bathed)

• सोपवासः: fasting
• सोपवासः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: स + उपवास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/प्रथमा), एकवचन; समासः—सः उपवासः यस्य/सहितः उपवासेन इति (सोपवासः)

• जितेन्द्रियः: one who has controlled the senses
• जितेन्द्रियः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: जित + इन्द्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; बहुव्रीहिः—जितानि इन्द्रियाणि येन सः

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय, देशवाचक-अव्यय (locative adverb)

• आदित्यमुखम्: the face of the Sun
• आदित्यमुखम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: आदित्य + मुख (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/द्वितीया), एकवचन; समासः—आदित्यस्य मुखम् (षष्ठी-तत्पुरुष)

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Kriya (Non-finite verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (Gerund/Absolutive), पूर्वकाले कृत्य (having seen)

• मुच्यते: is freed
• मुच्यते: Kriya (Verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: मुच् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (Passive)

• सर्वकिल्बिषैः: from all sins
• सर्वकिल्बिषैः: Apadana (Ablative sense via Instrumental/अपादान-भाव)
• Type: Noun
• Root: सर्व + किल्बिष (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/तृतीया), बहुवचन; समासः—सर्वाणि किल्बिषाणि (कर्मधारय)

Speaker

Sūta (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā-tīrtha (contextual) near Sūryamandira

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: Nṛpasattama (best of kings) implied by surrounding address

Visual Art Cues

Scene: Pilgrims at a river-ghāṭa during an eclipse, fasting and composed, emerging from the water and turning toward a radiant solar visage (Āditya-mukha) near a Sun-temple; the sky shows eclipse-darkened disc with halo.

Characters & Entities

• Āditya (Sūrya)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Austere discipline (fasting, sense-control) joined with sacred observance (eclipse-bath and Sūrya-darśana) leads to deep purification.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Within Revā Khaṇḍa, the implied tīrtha setting is the Revā/Narmadā waters where such observances are performed.

What ritualistic prescription is mentioned?

Bathe during a lunar/solar eclipse, fast, restrain the senses, and behold/worship Āditya to gain freedom from sins.