Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 37

Devanagari script

अग्निप्रवेशं यः कुर्याज्जले वा नृपसत्तम । अग्निलोके वसेत्तावद्यावत्कल्पशतत्रयम्

Transliteration

agnipraveśaṃ yaḥ kuryājjale vā nṛpasattama | agniloke vasettāvadyāvatkalpaśatatrayam

Translation

اے بہترین بادشاہ، جو آگ میں داخل ہو یا پانی میں کود پڑے، وہ تین سو کَلپ تک اگنی لوک میں قیام کرتا ہے۔

Word by Word

• अग्निप्रवेशम्: entry into fire
• अग्निप्रवेशम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अग्नि + प्रवेश (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समासः (अग्नौ प्रवेशः); पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• यः: whoever
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बन्ध-प्रत्यय

• कुर्यात्: should do
• कुर्यात्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• जले: in water
• जले: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: जल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन

• वा: or
• वा: Sambandha (Disjunction/विकल्प)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: विकल्पार्थक-अव्ययम् (disjunctive particle: or)

• नृपसत्तम: O best of kings
• नृपसत्तम: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: नृप + सत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समासः (नृपाणां सत्तमः); पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन

• अग्निलोके: in the world of Agni
• अग्निलोके: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अग्नि + लोक (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समासः (अग्नेः लोकः); पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• वसेत्: would dwell
• वसेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वस् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• तावत्: so long
• तावत्: Kriya-visheshana (Extent/परिमाण)
• Type: Indeclinable
• Root: तावत् (अव्यय/प्रातिपदिक-नपुंसक)
• Form: परिमाणवाचक-अव्ययम् (correlative: so long/that much)

• यावत्: as long as
• यावत्: Kriya-visheshana (Extent/परिमाण)
• Type: Indeclinable
• Root: यावत् (अव्यय/प्रातिपदिक-नपुंसक)
• Form: परिमाणवाचक-अव्ययम् (correlative: as long as)

• कल्पशतत्रयम्: three hundred kalpas
• कल्पशतत्रयम्: Kala-adhikarana (Time-extent/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कल्प + शत + त्रय (प्रातिपदिक)
• Form: द्विगु-समासः (त्रयाणि शतानि कल्पानाम्); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; परिमाणवाचक (measure of duration)

Speaker

Mārkaṇḍeya (implied within Revā Khaṇḍa narration)

Characters & Entities

• Agni
• Agniloka

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The text magnifies the tīrtha’s potency by describing extraordinary cosmological rewards tied to death/exit through elemental means.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Revā (Narmadā) tīrtha under discussion in Revākhaṇḍa Adhyāya 122.

What ritualistic prescription is mentioned?

None as a recommended rite; it is a phala-śruti describing outcomes of agni-praveśa (entering fire) or jalapraveśa (entering water).