Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 22

ततो निरीक्षते चोर्ध्वमधश्चैव दिशो दश । वेपमानः स भीतश्च प्रस्खलंश्च पदे पदे

tato nirīkṣate cordhvamadhaścaiva diśo daśa | vepamānaḥ sa bhītaśca praskhalaṃśca pade pade

پھر وہ اوپر بھی دیکھتا ہے اور نیچے بھی، اور دسوں سمتوں میں نگاہ ڈالتا ہے۔ خوف سے کانپتا ہوا وہ ہر قدم پر ٹھوکر کھاتا ہے۔

ततःthen, thereafter
ततः:
Kriya-visheshana (Adverbial)
TypeIndeclinable
Roottatas (अव्यय; तद्-तसिल्)
Formदेश/क्रमवाचक-अव्यय (ablatival adverb)
निरीक्षतेhe looks, observes
निरीक्षते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootnir-√īkṣ (ईक्ष् धातु)
Formलट्, प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
and
:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
ऊर्ध्वम्upwards
ऊर्ध्वम्:
Desha (Direction/देश)
TypeIndeclinable
Rootūrdhva (प्रातिपदिक)
Formक्रियाविशेषणवत् द्वितीया-एकवचन (adverbial accusative)
अधःdownwards
अधः:
Desha (Direction/देश)
TypeIndeclinable
Rootadhas (अव्यय)
Formदिशावाचक-अव्यय (directional adverb)
and
:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
एवindeed, just
एव:
Sambandha (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअवधारण-निपात (emphatic/limiting particle)
दिशःdirections
दिशः:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootdiś (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन
दशten
दश:
Visheshana (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootdaśa (संख्या-प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत्/अविकारी संख्याशब्दः; अत्र ‘दिशः’ इत्यस्य विशेषणम् (ten)
वेपमानःtrembling
वेपमानः:
Visheshana (Participial modifier)
TypeVerb
Root√vip (वेप्/विप् धातु ‘to tremble’) + शानच्
Formवर्तमानकाले कर्तरि कृदन्त (शानच्), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘trembling’
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम
भीतःafraid
भीतः:
Visheshana (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootbhīta (प्रातिपदिक; √bhī ‘to fear’ से क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्तान्त-विशेषण
and
:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
प्रस्खलन्stumbling
प्रस्खलन्:
Visheshana (Participial modifier)
TypeVerb
Rootpra-√skhal (स्खल् धातु) + शतृ
Formवर्तमानकाले कर्तरि कृदन्त (शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘stumbling’
and
:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
पदेat (each) step
पदे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootpada (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; अव्ययीभाववत् प्रयोगः
पदेstep by step
पदे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootpada (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; पुनरुक्ति (idiom: pade pade)

Unknown (Revā Khaṇḍa narrative voice)

Tirtha: Revā (Narmadā) narrative setting

Type: kshetra

Listener: null

Scene: A frightened figure scanning up and down and across the ten directions; the space seems to spin, with directional guardians faintly suggested; the pilgrim stumbles repeatedly, conveying moral and psychological vertigo.

FAQs

A mind burdened by wrongdoing becomes unstable and terrified; the text dramatizes inner guilt as outer disorientation.

No specific holy site is named in this verse.

None; it is descriptive imagery.