Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 12

Devanagari script

ततस्तीर्थान्यनेकानि पुण्यान्यायतनानि च । भ्रमन्वै नर्मदां प्राप्तः सर्वपापप्रणाशनीम्

Transliteration

tatastīrthānyanekāni puṇyānyāyatanāni ca | bhramanvai narmadāṃ prāptaḥ sarvapāpapraṇāśanīm

Translation

پھر وہ بے شمار تیرتھوں اور مقدّس آستانوں میں بھٹکتا ہوا نَرمدا تک پہنچا—وہ جو تمام گناہوں کو مٹا دینے والی ہے۔

Word by Word

• ततः: then
• ततः: Adhikarana (Context/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय; तद्-तसिल्)
• Form: अव्ययम्; अपादान/क्रम-अर्थे (indeclinable adverb; then/from there)

• तीर्थानि: pilgrimage places
• तीर्थानि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः बहुवचनम् (neuter nominative/accusative plural)

• अनेकानि: many
• अनेकानि: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अनेक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः बहुवचनम्; विशेषणम् (neuter nom/acc plural; many)

• पुण्यानि: holy
• पुण्यानि: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः बहुवचनम्; विशेषणम् (neuter nom/acc plural; holy)

• आयतनानि: abodes; shrines
• आयतनानि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: आयतन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः बहुवचनम् (neuter nom/acc plural)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्ययम् (conjunction)

• भ्रमन्: wandering
• भ्रमन्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: भ्रम् (धातु)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्तः; पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम् (present active participle; masculine nominative singular; wandering)

• वै: indeed
• वै: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: निपातः; अवधान/निश्चयार्थक (particle; indeed)

• नर्मदाम्: Narmadā (river)
• नर्मदाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: नर्मदा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः एकवचनम् (feminine accusative singular)

• प्राप्तः: reached
• प्राप्तः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: प्र-आप्/आप् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्तः; पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः एकवचनम् (past participle; masculine nominative singular; having reached)

• सर्वपापप्रणाशनीम्: destroyer of all sins
• सर्वपापप्रणाशनीम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व-पाप-प्रणाशिनी (प्रातिपदिक; सर्व + पाप + प्रणाशिनी)
• Form: स्त्रीलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः एकवचनम्; नर्मदाम् इत्यस्य विशेषणम् (feminine accusative singular; adjective of Narmadā)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) (deduced for Āvantya Khaṇḍa narrative style)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā (Narmadā)

Type: tirtha

Visual Art Cues

Scene: A weary pilgrim (Soma) reaches the broad, shimmering Narmadā; the river is personified as a goddess with lotus, attended by nāgas and sages on the banks.

Characters & Entities

• Narmadā (Revā)
• Tīrtha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Pilgrimage undertaken with reverence culminates in contact with a supreme purifier—here, the Narmadā—who is praised as destroying sin.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Narmadā (Revā) river itself, presented as a sin-destroying tīrtha and sacred field of pilgrimage.

What ritualistic prescription is mentioned?

No specific rite is prescribed in this verse; it emphasizes wandering to tīrthas and reaching the Narmadā as spiritually purifying.