Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 10

Devanagari script

भोभोः कम्बो महाभाग तुष्टोऽहं तव सुव्रत । इष्टं व्रतानां परमं मौनं सर्वार्थसाधनम्

Transliteration

bhobhoḥ kambo mahābhāga tuṣṭo'haṃ tava suvrata | iṣṭaṃ vratānāṃ paramaṃ maunaṃ sarvārthasādhanam

Translation

“ہو ہو، کمبو! اے بڑے نصیب والے، میں تمہارے نیک ورت سے خوش ہوں۔ ورتوں میں سب سے برتر اور محبوب ورت ‘پرَم مَون’ ہے، جو ہر مقصد کو پورا کرنے والا ہے۔”

Word by Word

• भोभोः: O! O!
• भोभोः: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Indeclinable
• Root: भोः (अव्यय)
• Form: सम्बोधन-निपात (vocative particle), पुनरुक्ति (bhobhoḥ)

• कम्बो: O Kambu
• कम्बो: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: कम्बु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन

• महाभाग: O greatly fortunate one
• महाभाग: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: महा (पूर्वपद) + भाग (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास; पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन

• तुष्टः: pleased
• तुष्टः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: तुष् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• अहम्: I
• अहम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तम-पुरुष-सर्वनाम; प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• तव: of you / with you
• तव: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन

• सुव्रत: O one of good vows
• सुव्रत: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: सु (उपसर्ग/पूर्वपद) + व्रत (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास; पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन

• इष्टम्: is dear/most desired
• इष्टम्: Kriya (क्रिया)
• Type: Adjective
• Root: इष्ट (इष् धातु, क्त)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (वाक्ये विधेय-विशेषणम्)

• व्रतानाम्: of vows
• व्रतानाम्: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: व्रत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), बहुवचन

• परमम्: supreme
• परमम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (मौनम् इत्यस्य विशेषणम्)

• मौनम्: silence (vow of silence)
• मौनम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मौन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन

• सर्वार्थसाधनम्: accomplishing all aims
• सर्वार्थसाधनम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + अर्थ (प्रातिपदिक) + साधन (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (सर्वेषाम् अर्थानां साधनम्); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन (मौनम् इत्यस्य विशेषणम्)

Speaker

Īśvara / Maheśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Mauna-vrata in Revā-kṣetra (contextual)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Mahādeva addresses Kambu affectionately yet majestically, praising his vow and proclaiming mauna as the supreme vrata; the devotee listens in reverent stillness by the riverbank.

Characters & Entities

• Kambu
• Maheśvara (Śiva)
• Mauna-vrata

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Mauna (disciplined silence) is upheld as a highest vrata because it steadies mind and speech, enabling spiritual and worldly attainments.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The teaching is delivered within the Narmadā/Revā-tīrtha narrative setting, where the vow was performed.

What ritualistic prescription is mentioned?

Mauna-vrata—observance of sacred silence—as a supreme discipline among vows.