Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 5

Devanagari script

सद्यः प्रसूतां कपिलां शोभनां यः प्रयच्छति । सोपवासो जितक्रोधस्तस्य पुण्यफलं शृणु

Transliteration

sadyaḥ prasūtāṃ kapilāṃ śobhanāṃ yaḥ prayacchati | sopavāso jitakrodhastasya puṇyaphalaṃ śṛṇu

Translation

جو شخص ابھی ابھی بچھی دینے والی خوبصورت کپلا گائے کا دان کرے—روزہ رکھ کر اور غصہ پر قابو پا کر—اس کے لیے مقرر ثواب کا پھل سنو۔

Word by Word

• सद्यः: immediately, just now
• सद्यः: Kāla-adhikaraṇa (Time adjunct/कालाधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: सद्यस् (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय (क्रियाविशेषण/adverb): ‘तत्क्षणम्/तुरन्तम्’

• प्रसूताम्: newly calved (having just given birth)
• प्रसूताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: प्रसू (धातु) → प्रसूता (कृदन्त/प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; भूतकृदन्त (क्त/क्तवतु-प्रत्ययसम्भव), विशेषण—‘प्रसविता/नवप्रसूता’

• कपिलाम्: a tawny cow (kapilā)
• कपिलाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कपिला (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

• शोभनाम्: beautiful, auspicious
• शोभनाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: शोभन (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; विशेषण

• यः: who (he who)
• यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; सम्बन्धसूचक सर्वनाम (relative pronoun)

• प्रयच्छति: gives, bestows
• प्रयच्छति: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + यम् (धातु)
• Form: लट्-लकार (वर्तमान/Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; संकेत/अन्वय (correlative pronoun)

• उपवासः: (one) fasting; a fast
• उपवासः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: उपवास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; ‘उपवासः’ इति नाम, ‘सः’ इत्यस्य विधेय (predicate)

• जितक्रोधः: one who has conquered anger
• जितक्रोधः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: जित (जि धातु, क्त-कृदन्त) + क्रोध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (क्रोधं जितः) विशेषण

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन

• पुण्यफलम्: fruit of merit
• पुण्यफलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक) + फल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (पुण्यस्य फलम्)

• शृणु: hear (listen)
• शृणु: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: लोट्-लकार (आज्ञार्थ/Imperative), परस्मैपद, मध्यमपुरुष, एकवचन

Speaker

Sūta (addressing listeners; imperative śṛṇu)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā-tīrtha (contextual)

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: nṛpa (king)

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim at a riverbank tīrtha offers a freshly-calved tawny cow to a seated brāhmaṇa; the donor is calm, fasting, hands in añjali; Revā flows behind with forested banks.

Characters & Entities

• Kapilā (cow)
• Upavāsa (fasting)
• Krodha-jaya (conquest of anger)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Outer charity becomes spiritually powerful when joined to inner discipline—fasting and mastery over anger.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The broader passage continues the Kapilātīrtha/Kapilā-dāna māhātmya within Revākhaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

Donate a freshly calved kapilā cow, while observing upavāsa (fast) and maintaining krodha-jaya (freedom from anger).