Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 7
Devanagari script
एतच्छ्रुत्वा शुभं वाक्यं देवानां परमेश्वरः । कामयान उमां देवीं सस्मार मनसा स्मरम्
Transliteration
etacchrutvā śubhaṃ vākyaṃ devānāṃ parameśvaraḥ | kāmayāna umāṃ devīṃ sasmāra manasā smaram
Translation
دیوتاؤں کے یہ مبارک کلمات سن کر، پرمیشور نے—دیوی اُما کی آرزو کرتے ہوئے—اپنے دل میں سمر (کام دیو) کو یاد کیا۔
Word by Word
एतत्this
एतत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन — ‘this’ qualifying ‘वाक्यम्’
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Sambandha (पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु) + क्त्वा (कृदन्त)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (Gerund/Absolutive) — ‘having heard’
शुभम्auspicious
शुभम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootशुभ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन — qualifying ‘वाक्यम्’
वाक्यम्speech, statement
वाक्यम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवाक्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन — object of ‘श्रुत्वा’
देवानाम्of the gods
देवानाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), बहुवचन — genitive plural
परमेश्वरःthe Supreme Lord
परमेश्वरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपरम + ईश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन — subject
कामयानःdesiring
कामयानः:
Karta (Agent/कर्ता)
TypeAdjective
Rootकामय् (धातु, denominative from काम) + शतृ (कृदन्त)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त (present active participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन — ‘desiring’, qualifying ‘परमेश्वरः’
उमाम्Umā
उमाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootउमा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन — object of desire/remembering
देवीम्the goddess
देवीम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन — apposition to ‘उमाम्’
सस्मारremembered
सस्मार:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect/परोक्षभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद — ‘remembered’
मनसाwith (his) mind
मनसा:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootमनस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन — instrumental
स्मरम्Kāma (the god of love)
स्मरम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootस्मर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन — object of ‘सस्मार’
Speaker
Mārkaṇḍeya (narrating)
Visual Art Cues
Scene: Śiva, having heard the devas’ auspicious plea, turns inward; a subtle visualization of Kāma (Smara) arises in his mind as he desires Umā.
Characters & Entities
Ś
Śiva (Parameśvara)U
Umā (Pārvatī)S
Smara/KāmaT
the DevasFAQs
Even forces like desire, when governed by the Supreme, become instruments for cosmic welfare and dharmic restoration.
None directly; the verse advances the mythic storyline connected to the Narmadā tīrtha narrative.
None.