Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 44

Devanagari script

इदं ते कथितं राजन्स्कन्दतीर्थस्य सम्भवम् । धन्यं यशस्यमायुष्यं सर्वदुःखघ्नमुत्तमम् । सर्वपापहरं पुण्यं देवदेवेन भाषितम्

Transliteration

idaṃ te kathitaṃ rājanskandatīrthasya sambhavam | dhanyaṃ yaśasyamāyuṣyaṃ sarvaduḥkhaghnamuttamam | sarvapāpaharaṃ puṇyaṃ devadevena bhāṣitam

Translation

اے راجن! میں نے تمہیں اسکند تیرتھ کی پیدائش اور عظمت بیان کی—یہ نہایت اعلیٰ ہے، برکت، شہرت اور درازیِ عمر دینے والا، ہر غم کو مٹانے والا؛ ہر پاپ کو دھونے والا پُنّیہ، جیسا کہ دیوتاؤں کے دیوتا نے فرمایا ہے۔

Word by Word

• इदम्: this
• इदम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन — Neuter, Nom./Acc. singular

• ते: to you/for you
• ते: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन — Genitive singular (to/for you in sense of संबन्ध)

• कथितम्: told/related
• कथितम्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कथित (कृदन्त-प्रातिपदिक); धातु-आधार: कथ् (धातु)
• Form: क्त (Past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — PPP, Neuter Nom./Acc. singular; कर्मणि प्रयोगार्थे — ‘has been told’

• राजन्: O king
• राजन्: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन — Masculine, Vocative singular

• स्कन्दतीर्थस्य: of Skanda’s tīrtha
• स्कन्दतीर्थस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: स्कन्द + तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/षष्ठी), एकवचन — Neuter, Genitive singular; षष्ठी-तत्पुरुष (स्कन्दस्य तीर्थम्)

• सम्भवम्: origin/account (of its arising)
• सम्भवम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सम्भव (प्रातिपदिक); धातु-आधार: भू (धातु) with सम्-
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन — Accusative singular; ‘origin/account’

• धन्यम्: blessed/auspicious
• धन्यम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: धन्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — Neuter Nom./Acc. singular; विशेषणं (इदम्/कथितम्)

• यशस्यम्: fame-giving
• यशस्यम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: यशस्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — Neuter Nom./Acc. singular; विशेषणं

• आयुष्यम्: life-prolonging
• आयुष्यम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: आयुष्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — Neuter Nom./Acc. singular; विशेषणं

• सर्वदुःखघ्नम्: destroyer of all suffering
• सर्वदुःखघ्नम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व + दुःख + घ्न (प्रातिपदिक); धातु-आधार: हन् (धातु)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — Neuter Nom./Acc. singular; तत्पुरुष: सर्वं दुःखं हन्ति — ‘destroyer of all sorrow’

• उत्तमम्: supreme/excellent
• उत्तमम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — Neuter Nom./Acc. singular; विशेषणं

• सर्वपापहरम्: remover of all sins
• सर्वपापहरम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व + पाप + हर (प्रातिपदिक); धातु-आधार: हृ (धातु)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — Neuter Nom./Acc. singular; तत्पुरुष: सर्वं पापं हरति — ‘remover of all sins’

• पुण्यम्: meritorious/holy
• पुण्यम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पुण्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — Neuter Nom./Acc. singular; विशेषणं

• देवदेवेन: by the God of gods
• देवदेवेन: Kartr-karana (Agent in passive/कर्तृ-करण)
• Type: Noun
• Root: देव + देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/तृतीया), एकवचन — Masculine, Instrumental singular; षष्ठी-तत्पुरुष (देवानां देवः) — ‘God of gods’

• भाषितम्: spoken
• भाषितम्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Adjective
• Root: भाषित (कृदन्त-प्रातिपदिक); धातु-आधार: भाष् (धातु)
• Form: क्त (Past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन — PPP, Neuter Nom./Acc. singular; विशेषणं (इदम्) — ‘spoken’

Speaker

Unspecified in snippet (contextually Śrī Mārkaṇḍeya addressing the King; teaching attributed to Devadeva—Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Skanda-tīrtha

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Rājan (King)

Visual Art Cues

Scene: A narrator-sage addressing a king in a court or hermitage setting, gesturing toward a symbolic river-tīrtha and a Śiva emblem; the verse reads like a concluding benediction.

Characters & Entities

• Skanda-tīrtha
• Devadeva (Śiva)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The māhātmya genre frames sacred geography as a path to purification—removing sorrow and sin while supporting dharmic prosperity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Skanda-tīrtha, whose origin and benefits are summarized.

What ritualistic prescription is mentioned?

No new prescription; it concludes the praise, emphasizing the tīrtha’s papahara (sin-removing) potency.