Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 55

Devanagari script

पठ पञ्चाननं शास्त्रं मन्त्रं पञ्चाक्षरं जप । धेहि पञ्चात्मकं तत्त्वं यज पञ्चाननं परम्

Transliteration

paṭha pañcānanaṃ śāstraṃ mantraṃ pañcākṣaraṃ japa | dhehi pañcātmakaṃ tattvaṃ yaja pañcānanaṃ param

Translation

پنجانن پروردگار کی شاستر کی تعلیم پڑھو؛ پانچ حرفی منتر کا جپ کرو؛ پانچ گونہ تَتّو کا دھیان دھرو؛ اور برتر پنجانن کی پوجا کرو۔

Word by Word

• पठ: recite/read
• पठ: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पठ् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद

• पञ्चाननम्: the five-faced (one)
• पञ्चाननम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पञ्च + आनन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)

• शास्त्रम्: treatise/scripture
• शास्त्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शास्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)

• मन्त्रम्: mantra
• मन्त्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मन्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (Masculine), द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)

• पञ्चाक्षरम्: five-syllabled
• पञ्चाक्षरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: पञ्च + अक्षर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन (Singular); विशेषण (adjective) मन्त्रम् इति विशेष्यस्य

• जप: chant/repeat
• जप: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जप् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद

• धेहि: place/establish
• धेहि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: धा (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद; रूपम्: धेहि (आदेश)

• पञ्चात्मकम्: fivefold/consisting of five
• पञ्चात्मकम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: पञ्च + आत्मक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन (Singular); विशेषण (adjective) तत्त्वम् इति विशेष्यस्य

• तत्त्वम्: principle/reality
• तत्त्वम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तत्त्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)

• यज: worship/sacrifice to
• यज: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: यज् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद

• पञ्चाननम्: the five-faced (one)
• पञ्चाननम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पञ्च + आनन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन (Singular)

• परम्: supreme
• परम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (Neuter), द्वितीया (Accusative/2nd), एकवचन (Singular); विशेषण (adjective) पञ्चाननम् इति विशेष्यस्य

Speaker

Deductively: Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā (Narmadā) tīra

Type: river

Visual Art Cues

Scene: A Narmadā-bank shrine with a five-faced Śiva icon; a sādhaka seated on kuśa grass, counting rudrākṣa beads, with a palm-leaf manuscript nearby; offerings of bilva leaves and a small lamp; river flowing behind.

Characters & Entities

• Pañcānana (Śiva)
• Pañcākṣarī mantra (Namaḥ Śivāya)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Liberating practice is multi-limbed: scriptural study, mantra-japa, contemplation of tattva, and worship of Śiva.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The instruction is delivered within Revā Khaṇḍa, associated with the sanctity of the Revā/Narmadā sacred landscape.

What ritualistic prescription is mentioned?

Japa of the pañcākṣarī mantra (Namaḥ Śivāya), along with study/recitation and worship of Pañcānana Śiva.