Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 35

Devanagari script

मातापितृकृतैर्दोषैरन्ये केचित्स्वकर्मजैः । नष्टा ज्ञानावलेपेन अहङ्कारेणऽपरे

Transliteration

mātāpitṛkṛtairdoṣairanye kecitsvakarmajaiḥ | naṣṭā jñānāvalepena ahaṅkāreṇa'pare

Translation

کچھ لوگ ماں باپ کے کیے ہوئے عیوب کے سبب برباد ہوتے ہیں؛ کچھ اپنے ہی اعمال سے پیدا ہونے والے عیوب کے سبب۔ بعض علم کے غرور سے ہلاک ہوتے ہیں، اور بعض انا پرستی سے۔

Word by Word

• मातापितृकृतैः: by (faults) done by mother and father
• मातापितृकृतैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: मातृ (प्रातिपदिक) + पितृ (प्रातिपदिक) + कृत (कृ धातु, क्त-कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), बहुवचन; समासः—मातापितृभ्यां कृतैः (षष्ठी-तत्पुरुष/निर्देशः), विशेषणम् (दोषैः इति)

• दोषैः: by faults
• दोषैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: दोष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), बहुवचन

• अन्ये: others
• अन्ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; सर्वनाम-विशेषणप्रायः, कर्तृपदम्

• केचित्: some (people)
• केचित्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: क (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + चित् (अव्यय-प्रत्यय)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; अनिश्चितवाचक-सर्वनाम (indefinite pronoun)

• स्वकर्मजैः: by those born of one’s own actions (karmic)
• स्वकर्मजैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: स्व (प्रातिपदिक) + कर्म (प्रातिपदिक) + ज (जन् धातु, क्तिन्/प्रातिपदिक-निर्माण)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), बहुवचन; समासः—स्वकर्मणः जातैः (षष्ठी-तत्पुरुष), विशेषणम् (दोषैः इति)

• नष्टाः: ruined, destroyed
• नष्टाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: नष्ट (नश् धातु, क्त-कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; भूतकर्मणि कृदन्तः (past passive participle), कर्तृसम्बन्धे विशेषणम् (अन्ये/केचित्/अपरे)

• ज्ञानावलेपेन: by pride of knowledge
• ज्ञानावलेपेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: ज्ञान (प्रातिपदिक) + अवलेप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन; समासः—ज्ञानस्य अवलेपः (षष्ठी-तत्पुरुष)

• अहङ्कारेण: by egoism
• अहङ्कारेण: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: अहङ्कार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/करण), एकवचन

• अपरे: others (another group)
• अपरे: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अपर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; कर्तृपदम् (नष्टाः इति)

Speaker

Śaṅkara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā-tīrtha (general)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: null

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim at the riverbank sees four shadow-figures labeled: parental faults, self-born karma, pride of learning, and ego—each tugging at him; a calm Śiva-linga or ascetic guide points inward to the heart.

Characters & Entities

• Mātā
• Pitṛ
• Jñāna
• Ahaṅkāra

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Downfall can arise from inherited conditions, one’s own karma, or inner vices like pride and ego—hence humility and self-purification are essential.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

None is specified; the verse offers general moral diagnosis within the Revā Khaṇḍa teaching.

What ritualistic prescription is mentioned?

No specific rite is prescribed; it implicitly urges removal of ego and pride to make vrata/tapas fruitful.