Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 2

Devanagari script

यामाश्रित्य गता मोक्षमृषयो धर्मवत्सलाः । ये त्वयोक्तास्तु नियमा ऋषीणां वेदनिर्मिताः

Transliteration

yāmāśritya gatā mokṣamṛṣayo dharmavatsalāḥ | ye tvayoktāstu niyamā ṛṣīṇāṃ vedanirmitāḥ

Translation

جس کے سہارے دھرم سے محبت رکھنے والے رِشیوں نے موکش پایا؛ اور جو ضابطے تم نے بیان کیے—وہ رِشیوں کے نیَم ہیں جو ویدوں سے مرتب کیے گئے ہیں—

Word by Word

• याम्: which (her/that)
• याम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; सम्बन्धक-यत्

• आश्रित्य: having resorted to
• आश्रित्य: Purvakala (Prior action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ-श्रि (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund); पूर्वकाले (having resorted to)

• गताः: have gone/attained
• गताः: Kriya (Predicate/क्रियाविशेष)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु) + त (कृत् प्रत्यय)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• मोक्षम्: liberation
• मोक्षम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मोक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• ऋषयः: sages
• ऋषयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ऋषि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन

• धर्मवत्सलाः: fond of dharma
• धर्मवत्सलाः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: धर्म (प्रातिपदिक) + वत्सल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; विशेषण

• ये: which (those)
• ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; सम्बन्धक-यत्

• त्वया: by you
• त्वया: Karana (Agent-instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/स्त्री (सर्वनाम), तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन

• उक्ताः: said, stated
• उक्ताः: Kriya (Predicate/क्रियाविशेष)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु) + त (कृत् प्रत्यय)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• तु: but, indeed
• तु: Sambandha (Discourse particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: विरोध/विशेषार्थक-निपात (but/indeed)

• नियमाः: rules, observances
• नियमाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नियम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन

• ऋषीणाम्: of sages
• ऋषीणाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: ऋषि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन

• वेद-निर्मिताः: made by the Veda / Veda-derived
• वेद-निर्मिताः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वेद (प्रातिपदिक) + निर्मित (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; विशेषण

Speaker

Yudhiṣṭhira (continuing)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā-kṣetra (contextual)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A didactic moment: Yudhiṣṭhira gestures toward a sacred riverbank as he speaks of sages attaining mokṣa; a scroll/palm-leaf manuscript symbolizes Vedic origin of niyamas.

Characters & Entities

• Yudhiṣṭhira
• Rishis
• Vedas
• Moksha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Liberation is linked to taking refuge in a sacred support (tīrtha/teaching) and following Veda-rooted disciplines (niyamas).

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The referent is implicit; within Revā Khaṇḍa it points back to Revā–Narmadā and her liberating milieu.

What ritualistic prescription is mentioned?

Observance of niyamas—Veda-founded disciplines practiced by ṛṣis.