Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 189

Devanagari script

पुत्रार्थं याः स्त्रियः पार्थ ह्येरण्डीसङ्गमे नृप । स्नाप्यन्ते रुद्रसूक्तैश्च चतुर्वेदोद्भवैस्तथा

Transliteration

putrārthaṃ yāḥ striyaḥ pārtha hyeraṇḍīsaṅgame nṛpa | snāpyante rudrasūktaiśca caturvedodbhavaistathā

Translation

اے پارتھ، اے راجا، جو عورتیں بیٹے کی آرزو رکھتی ہیں وہ ایرنڈی کے سنگم پر رودر سوکتوں اور چاروں ویدوں سے پیدا شدہ دیگر منتر پڑھتے ہوئے غسل کرتی ہیں۔

Word by Word

• पुत्रार्थम्: for the sake of a son
• पुत्रार्थम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Noun
• Root: पुत्र + अर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; समासः—चतुर्थी/षष्ठी-तत्पुरुषः (पुत्रस्य अर्थः/पुत्राय अर्थः); प्रयोजनार्थे (as purpose)

• याः: who (those)
• याः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन; सम्बन्धक-प्रत्यय (relative pronoun)

• स्त्रियः: women
• स्त्रियः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: स्त्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), बहुवचन

• पार्थ: O Pārtha
• पार्थ: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: पार्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (8th/Vocative), एकवचन

• हि: indeed
• हि: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निपात; अवधारण/कारणार्थक (particle: indeed/for)

• एरण्डीसङ्गमे: at the confluence called Eraṇḍī
• एरण्डीसङ्गमे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: एरण्डी + सङ्गम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (एरण्ड्याः सङ्गमः)

• नृप: O king
• नृप: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: नृप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (8th/Vocative), एकवचन

• स्नाप्यन्ते: are bathed (are caused to bathe)
• स्नाप्यन्ते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √स्ना (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथम-पुरुष (3rd person), बहुवचन; कर्मणि-प्रयोग (passive), आत्मनेपद

• रुद्रसूक्तैः: with Rudra-hymns
• रुद्रसूक्तैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: रुद्र + सूक्त (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), बहुवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (रुद्रस्य सूक्तानि)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-निपात (conjunction)

• चतुर्वेदोद्भवैः: originating from the four Vedas
• चतुर्वेदोद्भवैः: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: चतुर् + वेद + उद्भव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), बहुवचन; समासः—तत्पुरुषः (चतुर्वेदेभ्यः उद्भवाः); विशेषणम् (सूक्तैः इति)

• तथा: likewise/also
• तथा: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक/प्रकारार्थक (also/likewise)

Speaker

Narrator within Revākhaṇḍa addressing Pārtha/nṛpa

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Eraṇḍī-saṅgama

Type: sangam

Skanda Dialogue

Listener: Pārtha; nṛpa (king) addressed

Visual Art Cues

Scene: At a river confluence, women stand in shallow water performing snāna; priests on the bank recite Rudra-sūkta with raised hands and ritual vessels; the two streams meet visibly; offerings of flowers float downstream.

Characters & Entities

• Eraṇḍī-saṅgama
• Rudra
• Caturveda
• Striyaḥ (women)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purāṇic dharma links personal aspirations to disciplined, mantra-guided rites performed at sanctified sacred geographies.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Eraṇḍī-saṅgama (the confluence tīrtha in the Revā Khaṇḍa).

What ritualistic prescription is mentioned?

A putra-kāmyā rite: ritual bathing at the confluence with Rudra-sūkta and other Vedic recitations.