Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 169

एवं ज्ञात्वा तु सा सर्वमुपवासकृतक्षणा । सपत्नीको गतस्तत्र सङ्गमे वरवर्णिनि

evaṃ jñātvā tu sā sarvamupavāsakṛtakṣaṇā | sapatnīko gatastatra saṅgame varavarṇini

یوں سب کچھ جان کر اس نے فوراً اُپواس اختیار کیا۔ پھر وہ اپنی بیوی کے ساتھ، اے خوش رنگ خاتون، اسی سنگم پر وہاں گیا۔

evamthus
evam:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootevam (अव्यय)
Formरीत्यर्थक-अव्यय (thus)
jñātvāhaving known
jñātvā:
Kriya (Prior action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Root√jñā (ज्ञा, धातु) + ktvā (क्त्वा)
Formक्त्वान्त अव्यय-भावकृदन्त (gerund): 'having known'
tuthen
tu:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअन्वयार्थक-निपात (then/indeed)
she
:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
sarvameverything
sarvam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्व-शब्द (everything)
upavāsa-kṛta-kṣaṇāone whose time was spent in fasting
upavāsa-kṛta-kṣaṇā:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootupavāsa (प्रातिपदिक) + kṛta (√kṛ, कृ, धातु; क्त) + kṣaṇā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष (उपवासेन कृतः क्षणः यस्याः सा)
sa-patnīkaḥtogether with (his) wife
sa-patnīkaḥ:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootsa (अव्यय/उपसर्गार्थ) + patnīka (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; अव्ययीभाव (सपत्नीका = पत्न्या सह)
gataḥwent
gataḥ:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Root√gam (गम्, धातु) + kta (क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
tatrathere
tatra:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatra (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (there)
saṅgameat the confluence
saṅgame:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootsaṅgama (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
vara-varṇiniO fair-complexioned lady
vara-varṇini:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootvara (प्रातिपदिक) + varṇinī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय (वरः वर्णः यस्याः)

Narrator (Purāṇic storyteller)

Tirtha: Eraṇḍī-saṅgama

Type: sangam

Listener: Addressed 'varavarṇinī' indicates a narrated account to a refined listener within the story-frame

Scene: The wife, newly resolved, undertakes a fast; then the couple travels together toward the confluence—dusty path, trees, and the sound of water growing nearer; their faces show devotion and determination.

S
Saṅgama (confluence)
U
Upavāsa (fast)

FAQs

When tīrtha-prabhāva is recognized, one responds with vrata (fasting) and purposeful pilgrimage, aligning body and mind to dharma.

The saṅgama (confluence), contextually the Eraṇḍī-saṅgama in the Revā region.

Upavāsa (fasting) followed by going to the saṅgama tīrtha.