Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 111

Devanagari script

युधिष्ठिर उवाच । इतिहासं द्विजश्रेष्ठ कथयस्व ममानघ । सर्वपापहरं लोके दुःखार्तस्य च कथ्यताम्

Transliteration

yudhiṣṭhira uvāca | itihāsaṃ dvijaśreṣṭha kathayasva mamānagha | sarvapāpaharaṃ loke duḥkhārtasya ca kathyatām

Translation

یُدھشٹھِر نے کہا: اے برہمنوں میں افضل، اے بےگناہ، مجھے وہ مقدس تاریخ سناؤ جو دنیا میں سب گناہوں کو مٹانے والی ہے؛ غم سے ستائے ہوئے کے لیے بھی یہ حکایت بیان کی جائے۔

Word by Word

• युधिष्ठिरः: Yudhiṣṭhira
• युधिष्ठिरः: Karta (Speaker/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युधिष्ठिर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• इतिहासम्: the story; legend
• इतिहासम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: इतिहास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन

• द्विजश्रेष्ठ: O best of Brahmins
• द्विजश्रेष्ठ: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: द्विज + श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (द्विजानां श्रेष्ठः)

• कथयस्व: tell
• कथयस्व: Kriya (Command/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कथ् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन; परस्मैपद

• मम: for me; of me
• मम: Sampradana/Beneficiary (for me/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन; सर्वनाम

• अनघ: O sinless one
• अनघ: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Adjective
• Root: अनघ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन

• सर्वपापहरम्: removing all sins
• सर्वपापहरम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व + पाप + हर (प्रातिपदिक; हर = √हृ ‘to take away’)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषः (सर्वाणि पापानि हरति इति)

• लोके: in the world
• लोके: Adhikarana (Sphere/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• दुःखार्तस्य: of one afflicted by sorrow
• दुःखार्तस्य: Sambandha (of the afflicted/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: दुःख + आर्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (दुःखेन आर्तः)

• च: and
• च: Samuccaya (Connector/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक निपात (conjunction)

• कथ्यताम्: let it be told
• कथ्यताम्: Kriya (Request/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कथ् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative/benedictive sense in passive), प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि-प्रयोग (passive)

Speaker

Yudhiṣṭhira

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā/Narmadā māhātmya (requested)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Mārkaṇḍeya

Visual Art Cues

Scene: Yudhiṣṭhira, burdened by sorrow, respectfully petitions Mārkaṇḍeya to narrate a sin-destroying sacred history; the sage’s calm presence contrasts the king’s inner grief.

Characters & Entities

• Yudhiṣṭhira
• Dvijaśreṣṭha (Mārkaṇḍeya)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Listening to sacred tīrtha-histories (tīrtha-māhātmya/itihāsa) is upheld as a remedy for sin and sorrow, strengthening dharma and hope.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The request concerns the Narmadā/Revā tīrtha narrative introduced just before.

What ritualistic prescription is mentioned?

Śravaṇa (devout listening) and kathā (narration) of a sarvapāpa-hara itihāsa are implied as spiritually beneficial practices.