Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 2

Devanagari script

अनपत्या या च नारी स्नायाद्वै पाण्डुनन्दन । पुत्रं सा लभते पार्थ सत्यसङ्घं दृढव्रतम्

Transliteration

anapatyā yā ca nārī snāyādvai pāṇḍunandana | putraṃ sā labhate pārtha satyasaṅghaṃ dṛḍhavratam

Translation

اے پاندو نندن، اے پارتھ! جو عورت بے اولاد ہو کر وہاں غسل کرے، وہ سچ پر قائم اور پختہ عہد والا بیٹا پاتی ہے۔

Word by Word

• अनपत्या: childless
• अनपत्या: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अन्- (नञ्) + अपत्य (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन; नञ्-समासपूर्वक विशेषण (childless)

• या: who (woman)
• या: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्ध-सूचकः

• च: and
• च: Sambandha/Conjunction (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक-निपात (conjunction)

• नारी: woman
• नारी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नारी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• स्नायात्: should bathe
• स्नायात्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्ना (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथम-पुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपद

• वै: indeed
• वै: Sambandha/Particle (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: अव्यय; निश्चयार्थक-निपात

• पाण्डुनन्दन: O son of Pāṇḍu
• पाण्डुनन्दन: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: पाण्डु (प्रातिपदिक) + नन्दन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुष (‘पाण्डोः नन्दनः’)

• पुत्रम्: a son
• पुत्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पुत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• सा: she
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• लभते: obtains
• लभते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: लभ् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपद

• पार्थ: O Pārtha
• पार्थ: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: पार्थ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन

• सत्यसङ्घम्: truth-bound
• सत्यसङ्घम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सत्य (प्रातिपदिक) + सङ्घ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—कर्मधारय (‘सत्यः सङ्घः यस्य’/‘सत्यसङ्घः’ = truth-pledged)

• दृढव्रतम्: firm in vows
• दृढव्रतम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दृढ (प्रातिपदिक) + व्रत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—कर्मधारय (‘दृढं व्रतं यस्य’)

Speaker

Mārkaṇḍeya

Characters & Entities

• Manmatheśa
• Pāṇḍunandana (Arjuna)
• Pārtha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Purāṇas present tīrtha-sevā as grace-bearing, capable of transforming personal suffering into dharmic blessing.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Manmatheśa tīrtha, where bathing is said to grant progeny.

What ritualistic prescription is mentioned?

Snāna (bathing) at the tīrtha as a remedial and devotional observance.