Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 16

श्रुतिः स्मृतिश्च विप्राणां चक्षुषी परिकीर्तिते । काणस्तत्रैकया हीनो द्वाभ्यामन्धः प्रकीर्तितः

śrutiḥ smṛtiśca viprāṇāṃ cakṣuṣī parikīrtite | kāṇastatraikayā hīno dvābhyāmandhaḥ prakīrtitaḥ

شروتی اور سمرتی وِپروں کی دو آنکھیں کہی گئی ہیں۔ جو ایک سے محروم ہو وہ یک چشم ہے، اور جو دونوں سے محروم ہو وہ اندھا کہلاتا ہے۔

śrutiḥŚruti (Veda)
śrutiḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootśruti (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
smṛtiḥSmṛti
smṛtiḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootsmṛti (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
caand
ca:
Samuccaya (Coordination/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चय-बोधक-अव्ययम् (conjunction)
viprāṇāmof the brāhmaṇas
viprāṇām:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootvipra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः, बहुवचनम्
cakṣuṣītwo eyes
cakṣuṣī:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootcakṣus (चक्षुस्, प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, द्विवचनम् (dual)
parikīrtiteare proclaimed
parikīrtite:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootpari + √kīrt (कीर्त्)
Formलट्-लकारः (Present), प्रथम-पुरुषः, द्विवचनम्, आत्मनेपदम्; कर्मणि/भावे प्रयोगः (are declared)
kāṇaḥone-eyed person
kāṇaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootkāṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
tatrathere, in that case
tatra:
Adhikaraṇa (Locus/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatra (अव्यय)
Formदेश/प्रसङ्ग-वाचक-अव्ययम् (adverb: there/in that case)
ekayāby one (eye)
ekayā:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rooteka (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम् (instrumental: by/with one)
hīnaḥdeprived, lacking
hīnaḥ:
Karta (Subject complement/कर्तृ-विशेषण)
TypeAdjective
Roothīna (प्रातिपदिक; √hā-न्यूनार्थ)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (deprived)
dvābhyāmby two (eyes)
dvābhyām:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootdvi (द्वि, संख्याप्रातिपदिक)
Formनपुंसक/स्त्री/पुं (सामान्य), तृतीया-विभक्तिः, द्विवचनम् (instrumental dual: by two)
andhaḥa blind person
andhaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootandha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
prakīrtitaḥis proclaimed/called
prakīrtitaḥ:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootpra + √kīrt (कीर्त्) → kīrtita (कृदन्त, क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त-भूतकर्मणि कृदन्तः; पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मणि (is called)

Sūta

Tirtha: Revā Khaṇḍa (contextual)

Type: kshetra

Listener: null

Scene: An allegorical teaching scene: a guru points to two luminous ‘eyes’ labeled Śruti and Smṛti; a one-eyed figure symbolizes partial learning; a blindfolded figure symbolizes ignorance; disciples contemplate the metaphor.

Ś
Śruti
S
Smṛti
V
Vipra

FAQs

Dharma is seen clearly only when revelation (śruti) and tradition (smṛti) are held together; neglecting either leads to partial or total misunderstanding.

No specific tīrtha is mentioned; the verse establishes interpretive principles for understanding tīrtha-māhātmya correctly.

None explicitly; it is a doctrinal statement about sources of dharma.