Mantra 37
Rishi: Adhvaryu tradition; thematic linkage to Indra-Varuṇa/Vāc speculations.
Devata: Indra and Varuṇa; also Vāc (as recipient of satisfaction).
Chandas: Tr̥ṣṭubh (prose-like ritual Tr̥ṣṭubh cadence).
Samhita Patha (Devanagari)
इन्द्र॑श्च स॒म्राड्वरु॑णश्च॒ राजा तौ ते भ॒क्षं च॑क्रतु॒रग्र॑ ए॒तम् । तयो॑र॒हमनु॑ भ॒क्षं भ॑क्षयामि॒ वाग्दे॒वी जु॑षा॒णा सोम॑स्य तृप्यतु स॒ह प्रा॒णेन॒ स्वाहा॑
Transliteration
índraś ca samrā́ḍ váruṇaś ca rājā táu te bhákṣaṃ cakratúr ágre etám | táyor ahám ánu bhákṣaṃ bhakṣayāmi vā́gdevī júṣāṇā sómasya tṛ́pyatu sahá prāṇéna svā́hā
Translation
Indra, the universal Sovereign, and Varuṇa, the King—those two fashioned for thee this portion at the first. After their portion I partake of the portion: may the goddess Speech, delighting, be satisfied with Soma together with the breath—Svāhā!
Padapatha (Word Analysis)
इन्द्रः । च । सम्राट् । वरुणः । च । राजा । तौ । ते । भक्षम् । चक्रतुः । अग्रे । एतम् । तयोः । अहम् । अनु । भक्षम् । भक्षयामि । वाक्-देवी । जुषाणा । सोमस्य । तृप्यतु । सह । प्राणेन । स्वाहा
Word by Word
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
सम्राट्(the) sovereign
सम्राट्:
कर्तृ (इन्द्रस्य विशेषण/उपाधि)
TypeNoun
Rootसम्राट् (प्रातिपदिक)
वरुणःVaruṇa
वरुणः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootवरुण (प्रातिपदिक)
चand
च:
—
TypeIndeclinable
Rootच
राजाking
राजा:
कर्तृ (वरुणस्य विशेषण/उपाधि)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
तौthose two
तौ:
कर्तृ
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
तेof you / your
ते:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootत्वद् (सर्वनाम)
भक्षम्food; portion to be eaten
भक्षम्:
कर्म
TypeNoun
Rootभक्ष (प्रातिपदिक)
चक्रतुःthey two made
चक्रतुः:
—
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
अग्रेin front; beforehand
अग्रे:
अधिकरण
TypeIndeclinable (adverbial use)
Rootअग्र (प्रातिपदिक)
एतम्this
एतम्:
कर्म (भक्षम् इत्यस्य विशेषण)
TypePronoun
Rootएतद् (सर्वनाम)
तयोःof those two
तयोः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
अहम्I
अहम्:
कर्तृ
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
अनुafter; following
अनु:
—
TypeIndeclinable
Rootअनु
भक्षम्food; portion
भक्षम्:
कर्म
TypeNoun
Rootभक्ष (प्रातिपदिक)
भक्षयामिI eat; I partake
भक्षयामि:
—
TypeVerb
Rootभक्ष् (धातु)
वाक्Speech (Vāk)
वाक्:
कर्तृ
TypeNoun
Rootवाच् (प्रातिपदिक)
देवीthe goddess
देवी:
कर्तृ (वाक्-विशेषण)
TypeNoun/Adjective
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
जुषाणाbeing pleased; approving
जुषाणा:
कर्तृ (वाक्-देवी का विशेषण)
TypeParticiple
Rootजुष् (धातु) → जुषाण (कृदन्त-प्रातिपदिक)
सोमस्यof Soma
सोमस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
तृप्यतुlet (her) be satisfied
तृप्यतु:
—
TypeVerb
Rootतृप् (धातु)
सहtogether with
सह:
—
TypeIndeclinable
Rootसह
प्राणेनwith the vital breath
प्राणेन:
करण/सह-सम्बन्ध (सह-योगे)
TypeNoun
Rootप्राण (प्रातिपदिक)
स्वाहाsvāhā (oblatory call)
स्वाहा:
—
TypeIndeclinable (ritual exclamation)
Rootस्वाहा
Entities Mentioned
I
IndraV
VaruṇaV
Vāc (Speech)P
Prāṇa (Breath)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes