Mantra 63
Rishi: Vājasaneyin transmission (Yājñavalkya-associated)
Devata: Rudrāḥ (all-directional pervasion)
Chandas: Yajus-style formula
Samhita Patha (Devanagari)
य ए॒ताव॑न्तश्च॒ भूया॑ᳪसश्च॒ दिशो॑ रु॒द्रा वि॑तस्थि॒रे । तेषा॑ᳪ सहस्रयोज॒नेऽव॒ धन्वा॑नि तन्मसि
Transliteration
yá etā́vantaś ca bhū́yāṃsaś ca díśo rudrā́ vitasthiré | téṣāṃ sahasrayojané ’vá dhánvāni tánmasi
Translation
The Rudras, as many as these and more besides, that have spread themselves through the quarters,—at a thousand yojanas’ distance do thou lay down their bows.
Padapatha (Word Analysis)
ये । ए॒ताव॑न्तः । च॒ । भूया॑ᳪसः । च॒ । दिशः॑ । रु॒द्राः । वि॑-तस्थि॒रे । तेषा॑म् । सहस्र-योज॒ने । अव॑ । धन्वा॑नि । तत् । म॒सि॒
Word by Word
येwho (those who)
ये:
कर्तृ
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
एतावन्तःso many, of this measure
एतावन्तः:
कर्तृ (ये इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootएतावत् (प्रातिपदिक)
चand
च:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच
भूयांसःmore, greater (in number/extent)
भूयांसः:
कर्तृ (ये इत्यस्य विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootभूयस् (प्रातिपदिक; तुलनात्मक-विशेषण)
चand
च:
समुच्चय
TypeIndeclinable
Rootच
दिशःthe directions (quarters)
दिशः:
अधिकारण (व्याप्ति-स्थानरूपेण)
TypeNoun
Rootदिश् (प्रातिपदिक)
रुद्राःthe Rudras
रुद्राः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootरुद्र (प्रातिपदिक)
वितस्थिरेhave stood forth / are stationed (spread out)
वितस्थिरे:
क्रिया
TypeVerb
Rootवि-स्था (धातु: √स्था)
तेषाम्of them
तेषाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सहस्रयोजनेat a thousand yojanas
सहस्रयोजने:
अधिकारण
TypeNoun
Rootसहस्र-योजन (समास-प्रातिपदिक)
अवdown, away
अव:
उपसर्ग (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootअव
धन्वानिbows
धन्वानि:
कर्म (तन्मसि इत्यस्य)
TypeNoun
Rootधन्वन् (प्रातिपदिक)
तत्that
तत्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मसिyou touch/handle (apply)
मसि:
क्रिया
TypeVerb
Rootमस् (धातु: √मस्/√मृश् परिगणित; ‘स्पर्शने/मर्दने’—वेदे ‘मसि’ इति रूपम्)
Entities Mentioned
R
Rudrāḥ (all-directional Rudras)D
Dik (Directions)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes