Mantra 37
Rishi: Yājñavalkya-line transmission (general VS attribution).
Devata: Agni (as Hotṛ)
Chandas: Triṣṭubh-like.
Samhita Patha (Devanagari)
यु॒क्ष्वा हि दे॑व॒हूत॑माँ२ अश्वाँ॑२ अग्ने र॒थीरि॑व । नि होता॑ पू॒र्व्यः स॑दः
Transliteration
yúkṣvā hí devahūtamā́n áśvān ágnē rathī́r iva | ní hotā́ pū́rvyaḥ sádaḥ |
Translation
Yoke thou, forsooth, thy horses, most called of the gods, O Agni, like a charioteer; sit down—the primeval Hotṛ—upon the Sadas-seat.
Padapatha (Word Analysis)
युक्ष्व । हि । देवहूतमान् । अश्वान् । अग्ने । रथीः-इव । नि । होता । पूर्व्यः । सदः ।
Word by Word
युक्ष्वyoke (harness)!
युक्ष्व:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootयुज् (योजने)
हिindeed, for
हि:
(सम्बन्ध/हेतु-निर्देशक)
TypeIndeclinable
Rootहि
देवहूतमान्most invoked by the gods
देवहूतमान्:
कर्म (अश्वान्-विशेषण)
TypeAdjective
Rootदेवहूतम (प्रातिपदिक: देव-हूत-तम)
अश्वान्horses
अश्वान्:
कर्म
TypeNoun
Rootअश्व (प्रातिपदिक)
अग्नेO Agni
अग्ने:
सम्बोधन
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
रथीःa charioteer
रथीः:
कर्ता (उपमान-रूपेण)
TypeNoun
Rootरथिन् (प्रातिपदिक)
इवlike
इव:
(उपमा-सूचक)
TypeIndeclinable
Rootइव
निdown; in(to)
नि:
(क्रिया-विशेषक)
TypeIndeclinable
Rootनि
होताthe Hotṛ-priest
होता:
कर्ता
TypeNoun
Rootहोतृ (प्रातिपदिक)
पूर्व्यःancient, primeval
पूर्व्यः:
कर्ता (होता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootपूर्व्य (प्रातिपदिक; ‘पूर्व’ से)
सदःthe session/assembly (sadas)
सदः:
कर्म (नि-√सद्/निवेशन-क्रियायाः)
TypeNoun
Rootसदस् (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
A
AgniRitual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary