Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 34

Rishi: Ṛgvedic source-hymn attribution (Bharata/Pūru context); within VS used as a Yajus-formula.
Devata: Agni
Chandas: Triṣṭubh

प्र-प्रा॒यम॒ग्निर्भ॑र॒तस्य॑ शृण्वे॒ वि यत्सूर्यो॒ न रोच॑ते बृ॒हद्भाः । अ॒भि यः पू॒रुं पृत॑नासु त॒स्थौ दी॒दाय दैव्यो॒ अति॑थिः शि॒वो न॑ः

prá-prāyam agnír bharatásya śṛṇvé ví yát sū́ryo ná rócate bṛhád-bhāḥ | abhí yáḥ pūrúm pṛ́tanāsu tastháu dīdā́ya daivyó átithiḥ śivó naḥ

Forth hath Agni advanced—of Bharata is his fame—of mighty splendour, when he shineth like the Sun. He who stood by Pūru in the battles, the divine Guest hath gleamed, auspicious unto us.

प्र-प्रायम् । अग्निः । भरतस्य । शृण्वे । वि । यत् । सूर्यः । न । रोचते । बृहत्-भाः । अभि । यः । पूरुम् । पृतनासु । तस्थौ । दीदाय । दैव्यः । अतिथिः । शिवः । नः

प्रforth, forward (intensifier/particle)
प्र:
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग) / प्र (अव्यय)
प्रायम्forth, onward; in advance
प्रायम्:
TypeIndeclinable
Rootप्र + अयम् (अव्यय/प्रातिपदिक-आधारित)
अग्निःAgni (fire-god)
अग्निः:
Kartā
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
भरतस्यof Bharata
भरतस्य:
Sambandha (genitive)
TypeNoun (proper/name)
Rootभरत (प्रातिपदिक)
शृण्वेI hear
शृण्वे:
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
विapart, distinctly; forth
वि:
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
यत्when/that which
यत्:
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सूर्यःthe Sun
सूर्यः:
Kartā
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
not
:
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
रोचतेshines, is bright
रोचते:
TypeVerb
Rootरुच् (धातु)
बृहद्भाःof great radiance
बृहद्भाः:
Kartā (अग्निः-विशेषणम्)
TypeAdjective (compound)
Rootबृहद् + भास्/भाः (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/कर्मधारय-समास)
अभिtowards, over, upon
अभि:
TypeIndeclinable
Rootअभि (उपसर्ग/अव्यय)
यःwho
यः:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
पूरुम्Pūru
पूरुम्:
Karma
TypeNoun (proper/name)
Rootपूरु (प्रातिपदिक; जन/राजन्-नाम)
पृतनासुin battles
पृतनासु:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootपृतना (प्रातिपदिक)
तस्थौstood; took his stand
तस्थौ:
TypeVerb
Rootस्था (धातु)
दीदायshone
दीदाय:
TypeVerb
Rootदा/दी (धातु; √दी ‘to shine’)
दैव्यःdivine
दैव्यः:
Kartā (अतिथिः-विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootदैव्य (प्रातिपदिक)
अतिथिःguest (epithet of Agni)
अतिथिः:
Kartā
TypeNoun
Rootअतिथि (प्रातिपदिक)
शिवःauspicious, gracious
शिवः:
Kartā (अतिथिः-विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootशिव (प्रातिपदिक)
like, as
:
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
नःof us / for us
नः:
Sampradāna/हित (beneficiary; ‘for us’)
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
A
Agni
S
Sūrya