Home›Shiva Purana›Vayaviya Samhita›Uttara Bhaga›Adhyaya 22›Shloka 5
←Previous Verse
Next Verse→

Shiva Purana — Vayaviya Samhita, Shloka 5

न्यासत्रैविध्य-भूतशुद्धि-प्रक्रिया

Threefold Nyāsa and the Procedure of Elemental Purification

Devanagari script

सबिंदुकान्नकारादीन्वर्णान्न्यस्येदनुक्रमात् । अंगुलीषु शिवं न्यस्येत्तलयोरप्यनामयोः । अस्त्रन्यासं ततः कृत्वा दशदिक्ष्वस्त्रमंत्रतः । निवृत्त्यादिकलाः पञ्च पञ्चभूतस्वरूपिणीः

Transliteration

sabiṃdukānnakārādīnvarṇānnyasyedanukramāt | aṃgulīṣu śivaṃ nyasyettalayorapyanāmayoḥ | astranyāsaṃ tataḥ kṛtvā daśadikṣvastramaṃtrataḥ | nivṛttyādikalāḥ pañca pañcabhūtasvarūpiṇīḥ

Translation

بِندو کے ساتھ ‘ن’ سے شروع ہونے والے حروف کا ترتیب وار نیاس کرے۔ پھر انگلیوں میں شِو کا نیاس کرے اور دونوں ہتھیلیوں میں بھی، تاکہ عافیت رہے۔ اس کے بعد اَستر نیاس کر کے اَستر منتر کے ذریعے اسے دسوں سمتوں میں پھیلا دے۔ (یوں) نِوِرتّی وغیرہ پانچ کلاّئیں پانچ مہابھوتوں کی صورت ہیں۔

Word by Word
स-बिन्दुकान्with bindu (nasal dot)
स-बिन्दुकान्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootस (उपसर्ग/अव्यय) + बिन्दुक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन; विशेषणम् ('with bindu/anusvāra')
नकार-आदीन्the letter 'na' and others
नकार-आदीन्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootनकार (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन; समासः—तत्पुरुषः ('na-kāra and others')
वर्णान्letters
वर्णान्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवर्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), बहुवचन; कर्म
न्यस्येत्one should place (perform nyāsa)
न्यस्येत्:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootनि-स्य (धातु: न्यस्)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
अनुक्रमात्in due order; sequentially
अनुक्रमात्:
Hetu/Apadana (हेतु/अपादान)
TypeNoun
Rootअनुक्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; प्रकार/क्रमवाचक (by sequence)
अंगुलीषुon the fingers
अंगुलीषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootअंगुली (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), बहुवचन; अधिकरण
शिवम्Śiva (mantra/name)
शिवम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootशिव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; कर्म
न्यस्येत्one should place
न्यस्येत्:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootनि-स्य (धातु: न्यस्)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
तलयोःon the two palms
तलयोः:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootतल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative) / षष्ठी (6th/Genitive), द्विवचन; (here) अधिकरणे—'on the two palms'
अपिalso
अपि:
Avyaya (अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle: 'also')
अनामयोःof the two healthy (ones); free from ailment
अनामयोः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootअनामय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), द्विवचन; विशेषणम् (of the two—'free from disease')
अस्त्र-न्यासम्the astra-nyāsa (weapon-nyāsa)
अस्त्र-न्यासम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअस्त्र (प्रातिपदिक) + न्यास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः; कर्म
ततःthen
ततः:
Avyaya (अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; क्रमवाचक/ततः-शब्द (adverb: 'then/thereafter')
कृत्वाhaving done
कृत्वा:
Avyaya (अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootकृ (धातु) + त्वा (कृत्) → कृत्वा
Formकृदन्त-अव्यय; त्वा-प्रत्ययान्त (absolutive/gerund): 'having done'
दश-दिक्षुin the ten directions
दश-दिक्षु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootदश (संख्याशब्द-प्रातिपदिक) + दिश् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), बहुवचन; समासः—द्विगु ('in the ten directions'); अधिकरण
अस्त्र-मन्त्रतःby the astra-mantra
अस्त्र-मन्त्रतः:
Karana (करण)
TypeIndeclinable
Rootअस्त्र (प्रातिपदिक) + मन्त्र (प्रातिपदिक) + तस् (तद्धित)
Formअव्यय; तसिल्/तस्-प्रत्ययान्त (ablatival adverb): 'by means of/from the astra-mantra'
निवृत्ति-आदि-कलाःthe kalās beginning with Nivṛtti
निवृत्ति-आदि-कलाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootनिवृत्ति (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक) + कला (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; समासः—तत्पुरुषः ('kalās beginning with Nivṛtti')
पञ्चfive
पञ्च:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपञ्च (संख्याशब्द-प्रातिपदिक)
Formसंख्याविशेषणम्; (here) बहुवचनार्थे—'five'
पञ्च-भूत-स्वरूपिणीःhaving the form/nature of the five elements
पञ्च-भूत-स्वरूपिणीः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootपञ्च (संख्याशब्द-प्रातिपदिक) + भूत (प्रातिपदिक) + स्वरूपिणी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; विशेषणम्; समासः—तत्पुरुषः ('having the nature of the five elements')
Speaker

Suta Goswami

Shaiva Theology

Tattva Level: pasha

Shiva Form: Īśāna

Mantra Metadata

Mantra: (implied) na-ma-śi-vā-ya with bindu/anusvāra placements per nyāsa-prayoga

Type: panchakshara

Characters & Entities
S
Shiva

FAQs

It teaches mantra-śarīra-bhāvanā: the sādhaka internalizes Śiva through nyāsa, establishing protection (astra) and recognizing the five kalās (powers/levels) as the subtle basis of the elemental cosmos—aligning the individual with Pati (Śiva) for purification and liberation.

Nyāsa makes the worshiper’s body a fit altar for Saguna Śiva—so Linga-pūjā is not merely external; Śiva is installed in the hands that perform abhiṣeka and offerings, and protection is invoked in all directions before approaching the Linga.

Perform kara-nyāsa (placing the Panchākṣarī beginning with “na” with bindu) on fingers and palms, then do astra-nyāsa and directional protection with the Astra-mantra, while contemplating the five kalās (starting with Nivṛtti) as corresponding to the five great elements.

←Previous Verse
Next Verse→