Shloka 30

उपमन्यूपदेशः

Upamanyu’s Instruction

Devanagari script

महानन्दाभिधा कश्चिद्वेश्या शिवपदादृता । दृढात्पणात्सुप्रसाद्य शिवं लेभे च सद्गतिम्

Transliteration

mahānandābhidhā kaścidveśyā śivapadādṛtā | dṛḍhātpaṇātsuprasādya śivaṃ lebhe ca sadgatim

Translation

مہانندا نامی ایک طوائف نے بھگوان شیو کے قدموں میں پناہ لی۔ پختہ عزم سے اس نے شیو کو بہت راضی کیا اور یوں سَدگتی (نجات) پا گئی۔

Word by Word

• महानन्दाभिधा: named Mahānandā
• महानन्दाभिधा: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: महानन्दा + अभिधा (प्रातिपदिक); महानन्दा-अभिधा (समास)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहिः—‘महानन्दा इति अभिधा यस्याः सा’

• कश्चित्: a certain (one)
• कश्चित्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम; प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अनिश्चितवाचक (indefinite)

• वेश्या: prostitute/courtesan
• वेश्या: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वेश्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कश्चित् इत्यस्य समनाधिकरण

• शिवपद: from Śiva’s abode/state
• शिवपद: Apadana (अपादान)
• Type: Noun
• Root: शिव + पद (प्रातिपदिक); शिव-पद (समास)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/पञ्चमी), एकवचन; ‘शिवस्य पदम्’

• आदृता: reverent/devoted
• आदृता: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: आदृत (कृदन्त; √दृ/√दॄ ‘आदर’ अर्थे)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण—‘आदरं कृतवती’

• दृढात्: from firm resolve
• दृढात्: Hetu (हेतु)
• Type: Adjective
• Root: दृढ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन; हेतौ/अपादाने—‘दृढात् (दृढनिश्चयात्)’

• पणात्: from a pledge/wager
• पणात्: Hetu (हेतु)
• Type: Noun
• Root: पण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन; ‘पण’ = wager/pledge

• सुप्रसाद्य: having greatly pleased (propitiated)
• सुप्रसाद्य: Kriya (क्रिया; पूर्वकर्म)
• Type: Verb
• Root: सु-प्र-√सद् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; ‘अत्यन्तं प्रसाद्य’

• शिवम्: Śiva
• शिवम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• लेभे: obtained
• लेभे: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √लभ् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect/परोक्ष), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध; समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• सद्गतिम्: good destination/salvation
• सद्गतिम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: सद्गति (प्रातिपदिक); सत्-गति (समास)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

Speaker

Suta Goswami

Shaiva Theology

Tattva Level: pashu

Shiva Form: Sadāśiva

Jyotirlinga Context

Significance: Teaches śaraṇāgati at Śiva’s feet (śivapāda) and dṛḍha-niścaya as sufficient for Śiva’s prasāda leading to sadgati.

Mantra Metadata

Mantra: oṃ namaḥ śivāya

Type: panchakshara

Shakti Dimension

Role: liberating

Ritual Elements

Offering: pushpa

Characters & Entities

• Shiva
• Mahānandā

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It teaches that Śiva’s grace is not restricted by social identity; sincere surrender to Śiva’s feet and steadfast devotion can lead to sadgati—spiritual uplift and liberation.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

The verse emphasizes pleasing Śiva through devoted worship (saguna-upāsanā). In the Shiva Purana, such devotion is commonly expressed through Liṅga worship, leading to Śiva’s prasāda (grace) and liberation.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

The key practice is दृढ-भक्ति (steadfast devotion) and śaraṇāgati (taking refuge). Practically, this aligns with daily Śiva-pūjā, japa of “Om Namaḥ Śivāya,” and living with a firm vow of devotion.