Home›Shiva Purana›Satarudra Samhita›Adhyaya 27›Shloka 48
←Previous Verse
Next Verse→

Shloka 48

द्विजेश्वरावतारः

The Manifestation of Shiva as Dvijeśvara

Devanagari script

मृणालगौरं गजचर्मवाससं गंगातरङ्गोक्षितमौलिदेशकम् । नागेन्द्रहारावलिकण्ठभूषणं किरीटकाच्यंगदकंकणोज्ज्वलम्

Transliteration

mṛṇālagauraṃ gajacarmavāsasaṃ gaṃgātaraṅgokṣitamaulideśakam | nāgendrahārāvalikaṇṭhabhūṣaṇaṃ kirīṭakācyaṃgadakaṃkaṇojjvalam

Translation

وہ مِرنال کی مانند گورا، گج چرم پہنے ہوئے؛ گنگا کی لہروں سے اس کے جٹا-مَولی کا حصہ سیراب تھا۔ گردن میں ناگ راج کی ہارمالا آراستہ تھی، اور تاج، بازوبند و کنگنوں سے وہ درخشاں تھا۔

Word by Word
मृणालlotus-stalk
मृणाल:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमृणाल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन (समासपूर्वपद-रूप)
गौरम्fair/white
गौरम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootगौर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; समासान्त पद
मृणालगौरम्white like a lotus-stalk
मृणालगौरम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमृणाल + गौर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्मधारय (mṛṇāla-iva gauraḥ)
गजelephant
गज:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootगज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन (समासपूर्वपद-रूप)
चर्मskin/hide
चर्म:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootचर्म (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन (समासपूर्वपद-रूप)
वाससम्garment
वाससम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeNoun
Rootवासस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; समासान्त पद
गजचर्मवाससम्wearing an elephant-hide garment
गजचर्मवाससम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootगज + चर्म + वासस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग (as adjective to Śiva), द्वितीया (2nd), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (gajasya carma vāsas yasya)
गङ्गाGaṅgā
गङ्गा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootगङ्गा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन (समासपूर्वपद-रूप)
तरङ्गwaves
तरङ्ग:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतरङ्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन/एकवचन (समासपूर्वपद-रूप; ‘by waves’)
उक्षितsprinkled
उक्षित:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootउक्ष् (धातु) → उक्षित (कृदन्त)
Formक्त (past participle), समासपूर्वपद; ‘sprinkled/washed’
मौलिcrown/head
मौलि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमौलि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन (समासपूर्वपद-रूप)
देशकम्region/part (of the head)
देशकम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeNoun
Rootदेशक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; समासान्त पद
गङ्गातरङ्गोक्षितमौलिदेशकम्whose head is sprinkled by the waves of Gaṅgā
गङ्गातरङ्गोक्षितमौलिदेशकम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootगङ्गा + तरङ्ग + उक्षित + मौलि + देशक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग (as adjective), द्वितीया (2nd), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष (whose head-region is sprinkled by Gaṅgā’s waves)
नागेन्द्रking of serpents
नागेन्द्र:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootनाग + इन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन (समासपूर्वपद-रूप); षष्ठी-तत्पुरुष (nāgānām indraḥ)
हारgarland/necklace
हार:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootहार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन (समासपूर्वपद-रूप)
आवलिrow/series
आवलि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootआवलि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन (समासपूर्वपद-रूप)
कण्ठneck
कण्ठ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootकण्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन (समासपूर्वपद-रूप)
भूषणम्ornament
भूषणम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeNoun
Rootभूषण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; समासान्त पद
नागेन्द्रहारावलिकण्ठभूषणम्whose neck is adorned with rows of serpent-king garlands
नागेन्द्रहारावलिकण्ठभूषणम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootनागेन्द्र + हार + आवलि + कण्ठ + भूषण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग (as adjective), द्वितीया (2nd), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष (neck-ornament consisting of a series of serpent-king garlands)
किरीटcrown
किरीट:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootकिरीट (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन (समासपूर्वपद-रूप; ‘with a crown’)
काच्यcrystal-like/glassy
काच्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootकाच्य (प्रातिपदिक)
Formसमासपूर्वपद; ‘made of glass/crystal’ (qualifier)
अङ्गदarmlets
अङ्गद:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअङ्गद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन/एकवचन (समासपूर्वपद-रूप)
कङ्कणbracelets
कङ्कण:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootकङ्कण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन/एकवचन (समासपूर्वपद-रूप)
उज्ज्वलम्shining
उज्ज्वलम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootउज्ज्वल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; विशेषण
किरीटकाच्यङ्गदकङ्कणोज्ज्वलम्shining with crown, armlets and bracelets
किरीटकाच्यङ्गदकङ्कणोज्ज्वलम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootकिरीट + काच्य + अङ्गद + कङ्कण + उज्ज्वल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (as adjective), द्वितीया (2nd), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष (shining with crown, crystal(-like), armlets and bracelets)
Speaker

Suta Goswami (narrating to the sages at Naimisharanya)

Shaiva Theology

Tattva Level: pati

Shiva Form: Nīlakaṇṭha

Mantra Metadata

Type: stotra

Ritual Elements

Offering: pushpa

Characters & Entities
S
Shiva
G
Ganga
N
Naga (serpent-king)

FAQs

The verse presents Śiva’s saguna, auspicious icon for dhyāna: His purity (lotus-stalk radiance), mastery over ego and brute force (elephant-hide), and grace that sanctifies the world (Gaṅgā in His matted hair), guiding the soul (paśu) toward the Lord (Pati) through devoted contemplation.

It supports saguna-upāsanā by giving a precise meditative form of Śiva; such contemplation naturally culminates in Liṅga-worship, where the same Śiva is adored as the all-pervading reality, approached through a concrete sacred symbol and daily pūjā.

Practice dhyāna by visualizing Śiva as described while repeating the Pañcākṣarī mantra “Om Namaḥ Śivāya”; in pūjā, offer water as Gaṅgā-jala, and (where traditional) apply tripuṇḍra bhasma as a reminder of Śiva’s purifying grace.

←Previous Verse
Next Verse→