Shiva Purana — Rudra Samhita, Shloka 24

शुक्रोत्पत्तिः तथा महेश्वरदर्शनम् (Śukra’s Emergence and the Vision of Maheśvara)

Devanagari script

सनत्कुमार उवाच । एतच्छ्रुत्वांधकः प्राह वेपमानः कृतांजलिः । भूमौ जानुद्वयं कृत्वा भगवंतमुमापतिम्

Transliteration

sanatkumāra uvāca | etacchrutvāṃdhakaḥ prāha vepamānaḥ kṛtāṃjaliḥ | bhūmau jānudvayaṃ kṛtvā bhagavaṃtamumāpatim

Translation

سنَتکُمار نے کہا—یہ سن کر اندھک کانپتا ہوا، ہاتھ جوڑ کر بولا۔ اس نے زمین پر دونوں گھٹنے ٹیک کر بھگوان اُماپتی شِو کے حضور پرنام کیا۔

Word by Word

• सनत्कुमारः: Sanatkumāra
• सनत्कुमारः: Karta (कर्ता/वक्ता)
• Type: Noun
• Root: सनत्कुमार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; समासः—कर्मधारय (सनत् + कुमार)

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect/परोक्शभूत), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद

• एतत्: this
• एतत्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; सर्वनाम

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: Kriya (पूर्वक्रिया/अनुबन्ध)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: क्त्वान्त अव्यय (Gerund/Absolutive), ‘having heard’

• अन्धकः: Andhaka
• अन्धकः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अन्धक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• प्राह: said
• प्राह: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + अह्/ब्रू (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद

• वेपमानः: trembling
• वेपमानः: Karta (कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वेप् (धातु)
• Form: वर्तमानकृदन्त (शतृ/Present participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (अन्धकस्य)

• कृताञ्जलिः: with folded hands
• कृताञ्जलिः: Karta (कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कृत + अञ्जलि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (कृतः अञ्जलिः यस्य/कृत-अञ्जलिः) विशेषणम्

• भूमौ: on the ground
• भूमौ: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: भूमि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन

• जानुद्वयम्: both knees
• जानुद्वयम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: जानु + द्वय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; समासः—द्विगु (द्वे जानुनी)

• कृत्वा: having placed/made
• कृत्वा: Kriya (पूर्वक्रिया/अनुबन्ध)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: क्त्वान्त अव्यय (Gerund/Absolutive), ‘having done/made’

• भगवन्तम्: the Lord
• भगवन्तम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: भगवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• उमापतिम्: the husband of Umā
• उमापतिम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: उमा + पति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (उमायाः पतिः)

Speaker

Sanatkumara

Shaiva Theology

Tattva Level: pati

Shiva Form: Umapati

Shakti Dimension

Shakti Form: Umā

Role: nurturing

Characters & Entities

• Sanatkumara
• Andhaka
• Shiva
• Parvati (Uma)

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It highlights śaraṇāgati (taking refuge): even a pride-driven being like Andhaka is moved to humility before Pati (Śiva), showing that grace arises when ego yields to reverence and repentance.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

Andhaka’s bodily gesture—folded hands and kneeling—reflects Saguna upāsanā: approaching the personal Lord (Umāpati) with devotion and submission, the same inner attitude expected in Liṅga worship.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

Adopt añjali with a bowed posture before Śiva (or the Śiva-liṅga) while mentally offering the self; accompany it with simple japa such as “Om Namaḥ Śivāya,” cultivating humility and repentance.