Shiva Purana — Rudra Samhita, Shloka 8

शुक्रस्य जठरस्थत्वं तथा मृत्युशमनी-विद्या (Śukra in Śiva’s belly and the death-subduing vidyā)

Devanagari script

ब्रह्मोवाच । इति तस्य वचः श्रुत्वा व्यासस्यामिततेजसः । सनत्कुमारः प्रोवाच स्मृत्वा शिवपदांबुजम्

Transliteration

brahmovāca | iti tasya vacaḥ śrutvā vyāsasyāmitatejasaḥ | sanatkumāraḥ provāca smṛtvā śivapadāṃbujam

Translation

برہما نے کہا—یوں بے پایاں جلال والے ویاس کے یہ کلمات سن کر، سنَت کُمار نے پہلے بھگوان شِو کے قدموں کے کنول کا دھیان کیا، پھر گفتگو شروع کی۔

Word by Word

• ब्रह्मा: Brahmā
• ब्रह्मा: कर्ता (Karta)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: क्रिया (Kriyā/Verb)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद

• इति: thus
• इति: सम्बन्ध (Quotative marker)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; वाक्य-समाप्त्यर्थक/उद्धरणसूचक (quotative particle)

• तस्य: of him
• तस्य: सम्बन्ध (Sambandha/Genitive)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन

• वचः: words/speech
• वचः: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: वचस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: पूर्वकाल-क्रिया (Absolutive; prior action)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययभाव (gerund): having heard

• व्यासस्य: of Vyāsa
• व्यासस्य: सम्बन्ध (Sambandha/Genitive)
• Type: Noun
• Root: व्यास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन

• अमित-तेजसः: of immeasurable splendor
• अमित-तेजसः: विशेषण (Adjectival; genitive qualifier)
• Type: Adjective
• Root: अमित (प्रातिपदिक) + तेजस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), एकवचन; कर्मधारय (whose splendor is immeasurable / of immeasurable splendor)

• सनत्कुमारः: Sanatkumāra
• सनत्कुमारः: कर्ता (Karta)
• Type: Noun
• Root: सनत् (प्रातिपदिक) + कुमार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मधारय (Sanat-kumāra, proper name)

• प्रोवाच: said/spoke forth
• प्रोवाच: क्रिया (Kriyā/Verb)
• Type: Verb
• Root: प्र + वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; परस्मैपद

• स्मृत्वा: having remembered
• स्मृत्वा: पूर्वकाल-क्रिया (Absolutive; prior action)
• Type: Verb
• Root: स्मृ (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययभाव (gerund): having remembered

• शिव-पद-अम्बुजम्: Śiva’s lotus-feet
• शिव-पद-अम्बुजम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक) + पद (प्रातिपदिक) + अम्बुज (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुष (the lotus of Śiva’s feet)

Speaker

Brahma

Shaiva Theology

Tattva Level: pati

Shiva Form: Sadāśiva

Mantra Metadata

Type: stotra

Characters & Entities

• Shiva
• Vyasa
• Sanatkumara
• Brahma

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It shows the Shaiva ideal that true instruction begins with devotion—Sanatkumāra first recollects Śiva’s lotus-feet, indicating surrender to Pati (Śiva) before transmitting knowledge.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

Remembering Śiva’s lotus-feet reflects Saguna-upāsanā (devotional contemplation of Śiva’s form), which prepares the mind for receiving and conveying Purāṇic teachings, including Linga worship.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

Begin study or discourse with Śiva-smaraṇa—mentally bow to Śiva’s feet and, if practiced, recite the Pañcākṣarī (“Om Namaḥ Śivāya”) as a short preparatory dhyāna.