Shiva Purana — Rudra Samhita, Shloka 1

शिवस्य सैन्यप्रयाणम् तथा गणपतिनामावलिः (Śiva’s Mobilization for War and the Catalogue of Gaṇa Commanders)

Devanagari script

सनत्कुमार उवाच । तस्य तद्वाक्यमाकर्ण्य सुरराट् ततः । सक्रोधः प्राह गिरिशो वीरभद्रादिकान्गणान्

Transliteration

sanatkumāra uvāca | tasya tadvākyamākarṇya surarāṭ tataḥ | sakrodhaḥ prāha giriśo vīrabhadrādikāngaṇān

Translation

سنَتکُمار نے کہا—ان باتوں کو سن کر دیوتاؤں کے سردار گِریش (شیو) غضب میں بھر گئے اور ویر بھدر وغیرہ گنوں سے مخاطب ہو کر بولے۔

Word by Word

• सनत्कुमारः: Sanatkumāra
• सनत्कुमारः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सनत्-कुमार (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समास; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार, प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• तस्य: of him
• तस्य: Shashthi-sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• तत्: that
• तत्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम-विशेषण, नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; (वाक्यम्) विशेषण

• वाक्यम्: statement, speech
• वाक्यम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: वाक्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• आकर्ण्य: having heard
• आकर्ण्य: Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ-√कर्ण्/कृ (धातु; ‘to hear’ in sense)
• Form: ल्यप्/क्त्वा-अर्थे अव्यय (Gerund), पूर्वकालिक क्रिया; ‘having heard’

• सुरराट्: king of the gods (Indra)
• सुरराट्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सुर-राज् (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (सुराणां राजा); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• ततः: then
• ततः: Kala-adhikarana (काल-अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; तदनन्तरम्-अर्थे (then/thereafter)

• सक्रोधः: angry, with wrath
• सक्रोधः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स-क्रोध (प्रातिपदिक)
• Form: बहुव्रीहि-समास (क्रोधः अस्य अस्ति); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (सुरराट्)

• प्राह: said
• प्राह: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-√अह्/ब्रू (धातु; ‘to say’)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• गिरिशः: Giriśa (Lord of mountains)
• गिरिशः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गिरि-ईश (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (गिरिणाम् ईशः); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• वीरभद्रादिकान्: Vīrabhadra and others
• वीरभद्रादिकान्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वीरभद्र-आदि (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (वीरभद्रः आदिः येषां ते); पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (गणान्)

• गणान्: troops, attendants
• गणान्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: गण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

Speaker

Sanatkumara

Shaiva Theology

Tattva Level: pati

Shiva Form: Mahādeva

Characters & Entities

• Shiva
• Veerabhadra
• Ganas

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

The verse highlights Saguna Śiva’s role as the Lord who actively restores dharma through His gaṇas; His ‘wrath’ signifies righteous, purposeful divine energy, not ego-driven anger, aligning with Shaiva Siddhanta’s view of Śiva as Pati who governs and protects.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

It frames Śiva as Giriśa—the personal Lord who responds within history; Linga-worship honors this same Śiva as both transcendent and immanent, whose grace can manifest as protective action through His attendants like Vīrabhadra.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

A practical takeaway is to steady the mind with japa of the Pañcākṣarī (Om Namaḥ Śivāya) and cultivate devotion to Śiva as protector; when facing conflict, remember divine action is grounded in dharma and surrender rather than personal agitation.