Previous Verse
Next Verse

Shiva Purana — Rudra Samhita, Shloka 54

शिवस्य आश्वासनं हरि-ब्रह्मणोः तथा शङ्खचूडवृत्तान्तकथनम् / Śiva’s Reassurance to Hari and Brahmā; Account of Śaṅkhacūḍa’s Origin

सनत्कुमार उवाच । इत्याकर्ण्य महेशस्य वचः पीयूषसंनिभम् । ते सर्वे प्रमुदा ह्यासन्नष्टं मत्वा च दानवम्

sanatkumāra uvāca | ityākarṇya maheśasya vacaḥ pīyūṣasaṃnibham | te sarve pramudā hyāsannaṣṭaṃ matvā ca dānavam

سنتکمار نے کہا—مہیش (بھگوان شیو) کے امرت جیسے کلمات سن کر وہ سب نہایت خوش ہوئے اور یہ سمجھ بیٹھے کہ دانَو ہلاک ہو چکا ہے۔

सनत्कुमारःSanatkumāra
सनत्कुमारः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसनत्-कुमार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार, प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद
इतिthus
इति:
Vākyārtha-sūcaka (वाक्यार्थसूचक)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक-अव्यय (quotative particle)
आकर्ण्यhaving heard
आकर्ण्य:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootआ-√कर्ण्/कृ (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (gerund/absolutive), ‘having heard’
महेशस्यof Maheśa
महेशस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootमहेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन
वचःwords/speech
वचः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवचस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
पीयूषसंनिभम्nectar-like
पीयूषसंनिभम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपीयूष-संनिभ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifying) वचः
तेthey
ते:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
सर्वेall
सर्वे:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (qualifying) ते
प्रमुदाःdelighted
प्रमुदाः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootप्रमुद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; भावविशेषण/विशेषण (describing their state)
हिindeed
हि:
Sambandha-bodhaka (सम्बन्धबोधक)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (emphatic/causal particle)
आसन्were
आसन्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथम-पुरुष, बहुवचन, परस्मैपद
नष्टम्destroyed
नष्टम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootनष्ट (प्रातिपदिक; √नश् क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्म-विशेषण (object-complement) दानवम्
मत्वाhaving considered
मत्वा:
Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootमन् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (gerund), ‘having thought/considered’
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
दानवम्the demon
दानवम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootदानव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

Sanatkumara

Tattva Level: pashu

Shiva Form: Mahādeva

Significance: Highlights śravaṇa-phala: hearing Maheśa’s ‘nectar-like’ words yields immediate uplift and confidence—an archetype for kathā-śravaṇa at kṣetras and temples.

Role: nurturing

S
Shiva
S
Sanatkumara
D
Danava

FAQs

It highlights the Shaiva Siddhanta mood of śaraṇāgati (taking refuge): Śiva’s compassionate words, compared to nectar, dissolve fear and restore inner certainty that adharma will be removed by the Lord’s grace.

Maheśa’s “nectar-like” speech reflects Saguna Śiva’s accessible, personal guidance—just as the Liṅga is the worshipful presence through which devotees receive assurance, protection, and the Lord’s active governance of the world.

A practical takeaway is to steady the mind by japa of the Pañcākṣarī (“Om Namaḥ Śivāya”) while contemplating Śiva’s protective vow, cultivating fearlessness and devotion during adversity.