Shiva Purana — Rudra Samhita, Shloka 19

शिवलोकप्रवेशः

Entry into Śivaloka through successive gateways

Devanagari script

वसंतं मध्यदेशे च यथेन्दुतारकावृतम् । अमूल्यरत्ननिर्माणचित्रसिंहासनस्थितम्

Transliteration

vasaṃtaṃ madhyadeśe ca yathendutārakāvṛtam | amūlyaratnanirmāṇacitrasiṃhāsanasthitam

Translation

درمیانی خطّے میں بہار جیسی درخشانی نمودار تھی، گویا چاند اور ستارے اسے گھیرے ہوئے ہوں؛ اور وہ بے بہا جواہرات سے بنے نفیس و عجیب تخت پر جلوہ فرما تھا۔

Word by Word

• वसन्तम्: dwelling/abiding
• वसन्तम्: कर्म (Karma/Object; described entity)
• Type: Adjective
• Root: वसत्/वस् (धातु) → वसन्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; वर्तमानकाले ‘वसन्’ अर्थे (dwelling/abiding)

• मध्य-देशे: in the central region
• मध्य-देशे: अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
• Type: Noun
• Root: मध्य (प्रातिपदिक) + देश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; कर्मधारयः (मध्यः देशः)

• च: and
• च: समुच्चय (Conjunctive)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-बोधक अव्यय (conjunction)

• यथा: as/like
• यथा: उपमान (Upamā marker)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: उपमान/प्रकारवाचक-अव्यय (comparative: ‘as/like’)

• इन्दु-तारका-आवृतम्: surrounded by stars and moon
• इन्दु-तारका-आवृतम्: विशेषण (Qualifier; upamāna-description)
• Type: Adjective
• Root: इन्दु (प्रातिपदिक) + तारका (प्रातिपदिक) + आवृत (कृदन्त-प्रातिपदिक; आ + वृ धातु)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तृतीया/षष्ठी-तत्पुरुषः (तारकाभिः आवृतम्; इन्दुना सह तारकाभिः)

• अमूल्य-रत्न-निर्माण-चित्र-सिंहासन-स्थितम्: seated on a wondrous throne made of priceless gems
• अमूल्य-रत्न-निर्माण-चित्र-सिंहासन-स्थितम्: विशेषण (Qualifier of described object)
• Type: Adjective
• Root: अमूल्य (प्रातिपदिक) + रत्न (प्रातिपदिक) + निर्माण (प्रातिपदिक) + चित्र (प्रातिपदिक) + सिंहासन (प्रातिपदिक) + स्थित (कृदन्त-प्रातिपदिक; स्था धातु)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषः (अमूल्यरत्ननिर्मितं चित्रं सिंहासनं तस्मिन् स्थितम्)

Speaker

Suta Goswami

Shaiva Theology

Tattva Level: pati

Shiva Form: Sadāśiva

Characters & Entities

• Shiva

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

The verse depicts divine splendour and royal majesty as symbols of Shiva’s accessible, Saguna manifestation—inviting the devotee to contemplate sacred beauty as a doorway to inner purity and grace.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

While the Linga points to the formless (Nirguna) reality, such descriptions of a gem-throne and celestial radiance support Saguna contemplation—helping the mind focus steadily in devotion, which then matures into insight.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

Practice dhyāna (visual meditation) on Shiva’s luminous presence while chanting the Panchākṣarī “Om Namaḥ Śivāya,” using the imagery of brilliance and auspiciousness to stabilize attention and deepen bhakti.