Shiva Purana — Rudra Samhita, Shloka 16

त्रिपुरदाहवर्णनम् | Tripura-dāha-varṇanam

Description of the Burning of Tripura

Devanagari script

ततो देवगणास्सर्वे सिद्धाश्च परमर्षयः । जयेति वाचो मुमुचुः स्तुवंतश्चाष्टमूर्तिनम्

Transliteration

tato devagaṇāssarve siddhāśca paramarṣayaḥ | jayeti vāco mumucuḥ stuvaṃtaścāṣṭamūrtinam

Translation

پھر تمام دیوگن، سِدھ اور پرم رِشیوں نے ‘جَے!’ کی صدا بلند کی، اور ثنا کرتے ہوئے اشٹ مورتی شِو کی عظمت بیان کی۔

Word by Word

• ततः: then/thereupon
• ततः: कालाधिकरण (Temporal adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय, तस्मात्-अर्थे (ablatival adverb: 'thereupon/then')

• देवगणाः: hosts of gods
• देवगणाः: कर्ता (Kartā/Subject)
• Type: Noun
• Root: देवगण (प्रातिपदिक) [देव + गण]
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुषः (देवानां गणाः)

• सर्वे: all
• सर्वे: विशेषण (Qualifier)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; 'देवगणाः' इत्यस्य विशेषणम्

• सिद्धाः: Siddhas
• सिद्धाः: कर्ता (Kartā/Subject; in coordination)
• Type: Noun
• Root: सिद्ध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• च: and
• च: समुच्चय (Coordinator)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय, समुच्चयार्थक-निपात (conjunction)

• परमर्षयः: supreme sages
• परमर्षयः: कर्ता (Kartā/Subject; in coordination)
• Type: Noun
• Root: परमर्षि (प्रातिपदिक) [परम + ऋषि]
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; कर्मधारयः (परमाः ऋषयः)

• जय: victory!
• जय: उद्गार (Exclamation)
• Type: Indeclinable
• Root: जय (प्रातिपदिक/उद्गार)
• Form: उद्गार-निपात (interjection)

• इति: thus
• इति: वाक्यचिह्न (Quotative marker)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय, वाक्यपरिसमाप्ति/उद्धरणचिह्न (quotative particle)

• वाचः: words/cries
• वाचः: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: वाच् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन (वाचस्/वाचः)

• मुमुचुः: uttered/let out
• मुमुचुः: क्रिया (Main verb)
• Type: Verb
• Root: मुच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), परस्मैपदम्, प्रथम-पुरुष, बहुवचन

• स्तुवन्तः: praising
• स्तुवन्तः: कर्ता (Kartā; participial)
• Type: Verb
• Root: स्तु (धातु) → स्तुवन्त् (कृदन्त-प्रातिपदिक, शतृ)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान-कृदन्त (present active participle), पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; कर्तृसमनाधिकरणम् (agreeing with subject)

• च: and
• च: समुच्चय (Coordinator)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय, समुच्चयार्थक-निपात (conjunction)

• अष्टमूर्तिनम्: the eight-formed one (Śiva)
• अष्टमूर्तिनम्: कर्म (Karma/Object of praising)
• Type: Noun
• Root: अष्टमूर्ति (प्रातिपदिक) [अष्ट + मूर्ति]
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; द्विगु-समासः (अष्टौ मूर्तयः यस्य)

Speaker

Sūta Gosvāmī

Shaiva Theology

Tattva Level: pati

Shiva Form: Sadāśiva

Mantra Metadata

Mantra: jaya iti

Type: stotra

Shakti Dimension

Role: teaching

Ritual Elements

Offering: pushpa

Characters & Entities

• Shiva
• Devas
• Siddhas
• Rishis

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It shows that when Pati (Śiva) is recognized and praised, even devas and perfected beings unite in bhakti; the “jaya” cry signifies surrender to Śiva’s victorious, grace-bestowing lordship over all realms and elements.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

Praising Śiva as Aṣṭamūrti highlights Saguna worship—approaching the formless Supreme through His manifest forms; in Śaiva practice this supports Linga-upāsanā, where the One Lord is adored as present in and beyond the elements.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

Perform stuti and jaya-kāra in worship—recite Śiva hymns with the Panchākṣarī (“Om Namaḥ Śivāya”), offering devotion with bhasma and rudrākṣa as supportive Śaiva disciplines where appropriate.