Shiva Purana — Rudra Samhita, Shloka 44

पार्वतीवाक्यं—शिवस्य परब्रह्मत्व-निरूपणम्

Pārvatī’s Discourse: Establishing Śiva as Parabrahman

Devanagari script

अद्यप्रभृति ते दासस्तपोभिः क्रीत एव ते । क्रीतोऽस्मि तवसौन्दर्यात्क्षणमेकं युगाय ते

Transliteration

adyaprabhṛti te dāsastapobhiḥ krīta eva te | krīto'smi tavasaundaryātkṣaṇamekaṃ yugāya te

Translation

آج سے میں تمہارا داس ہوں—تمہارے لیے کی گئی تپسیا سے گویا تمہارا خریدا ہوا۔ تمہارے حسن نے مجھے مسحور کر دیا ہے؛ تمہارے ساتھ ایک لمحہ بھی مجھے ایک یُگ کے برابر لگتا ہے۔

Word by Word

• अद्य-प्रभृति: from today onward
• अद्य-प्रभृति: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अद्य (अव्यय) + प्रभृति (अव्यय)
• Form: अव्ययीभाव-समास; कालवाचक-अव्यय (adverbial: ‘from today onwards’)

• ते: your / of you
• ते: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन

• दासः: servant
• दासः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• तपोभिः: by austerities
• तपोभिः: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: तपस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), बहुवचन (Plural)

• क्रीतः: bought / purchased
• क्रीतः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: क्रीत (कृदन्त-प्रातिपदिक; क्री/क्रीण् धातु)
• Form: क्त-प्रत्यय (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विधेय-विशेषण

• एव: indeed
• एव: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: निपात (emphatic particle)

• ते: for you / to you
• ते: Sampradana (सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, चतुर्थी-विभक्ति (Dative), एकवचन

• क्रीतः: bought
• क्रीतः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: क्रीत (कृदन्त-प्रातिपदिक; क्री/क्रीण् धातु)
• Form: क्त-प्रत्यय, पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विधेय-विशेषण

• अस्मि: I am
• अस्मि: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट्-लकार, उत्तम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• तव-सौन्दर्यात्: because of your beauty
• तव-सौन्दर्यात्: Hetu (हेतु)
• Type: Noun
• Root: तव (युष्मद्, सर्वनाम) + सौन्दर्य (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (Genitive Tatpurusha: ‘your beauty’); पञ्चमी-विभक्ति (Ablative), एकवचन (Singular)

• क्षणम्: a moment
• क्षणम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: क्षण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• एकम्: one
• एकम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifier of क्षणम्)

• युगाय: for an age (yuga)
• युगाय: Sampradana (सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (Dative), एकवचन; प्रयोजन/परिणामार्थ (as if for)

• ते: for you / to you
• ते: Sampradana (सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, चतुर्थी-विभक्ति (Dative), एकवचन

Speaker

Lord Śiva

Shaiva Theology

Tattva Level: pati

Shiva Form: Umāpati

Shakti Dimension

Shakti Form: Umā

Role: nurturing

Characters & Entities

• Shiva
• Parvati

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It expresses śaraṇāgati (total surrender): even tapas finds its fulfillment when it becomes humble service offered in love, pointing to grace-centered Shaiva devotion.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

Though Shiva is beyond attributes, the Purana highlights Saguna worship—devotion to Shiva with form and qualities—where love, beauty, and intimacy become valid spiritual means, supporting Linga-bhakti as a personal relationship with the Lord.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

The takeaway is tapas joined with bhakti: daily japa of the Panchākṣarī (Om Namaḥ Śivāya) with disciplined conduct, offered as service to Shiva (and Shiva-Shakti), rather than as mere self-powered achievement.