Shloka 43

पार्वतीवाक्यं—शिवस्य परब्रह्मत्व-निरूपणम्

Pārvatī’s Discourse: Establishing Śiva as Parabrahman

Devanagari script

शिव उवाच । कुत्र यास्यसि मां हित्वा न त्वं त्याज्या मया पुनः । प्रसन्नोऽस्मि वरं ब्रूहि नादेयम्विद्यते तव

Transliteration

śiva uvāca | kutra yāsyasi māṃ hitvā na tvaṃ tyājyā mayā punaḥ | prasanno'smi varaṃ brūhi nādeyamvidyate tava

Translation

شِو نے فرمایا—مجھے چھوڑ کر کہاں جاؤ گی؟ اب میں تمہیں پھر کبھی ترک نہیں کروں گا۔ میں خوشنود ہوں—کوئی वर مانگو؛ تمہارے لیے ایسی کوئی چیز نہیں جو میں نہ دوں۔

Word by Word

• शिवः: Śiva
• शिवः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular)

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद

• कुत्र: where
• कुत्र: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: कुत्र (अव्यय)
• Form: प्रश्न-अव्यय (interrogative adverb of place)

• यास्यसि: will you go
• यास्यसि: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: या (धातु)
• Form: लृट्-लकार (Simple Future), मध्यम-पुरुष (2nd person), एकवचन (Singular), परस्मैपद

• माम्: me
• माम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन (Singular)

• हित्वा: having left
• हित्वा: Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
• Type: Verb
• Root: हा (धातु)
• Form: क्त्वान्त (Absolutive/Gerund), अव्ययभाव (indeclinable), ‘having abandoned’

• न: not
• न: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्यय (negation particle)

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular)

• त्याज्या: to be abandoned / abandonable
• त्याज्या: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: त्याज्य (कृदन्त-प्रातिपदिक; त्यज् धातु)
• Form: कृत्य-प्रत्यय (यत्/णीयत्-भाव; gerundive), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विधेय-विशेषण (predicative)

• मया: by me
• मया: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन (Singular)

• पुनः: again / moreover
• पुनः: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb)

• प्रसन्नः: pleased
• प्रसन्नः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: प्रसन्न (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विधेय-विशेषण (predicative adjective)

• अस्मि: I am
• अस्मि: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), उत्तम-पुरुष (1st person), एकवचन (Singular), परस्मैपद

• वरम्: a boon
• वरम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन

• ब्रूहि: tell / speak
• ब्रूहि: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• न: not
• न: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्यय (negation particle)

• आदेयम्: to be refused / not to be given
• आदेयम्: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: आदेय (कृदन्त-प्रातिपदिक; दा/दा॒ (√दा) with आ- उपसर्ग)
• Form: कृत्य-प्रत्यय (यत्; gerundive), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विधेय-विशेषण

• विद्यते: exists
• विद्यते: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: विद् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, एकवचन, आत्मनेपद; भावे/सत्तायाम् प्रयोग (exists)

• तव: for you / of you
• तव: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन

Speaker

Lord Shiva

Shaiva Theology

Tattva Level: pati

Shiva Form: Umāpati

Mantra Metadata

Type: stotra

Shakti Dimension

Shakti Form: Pārvatī

Role: liberating

Characters & Entities

• Shiva

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

The verse highlights Śiva as Pati (the Lord) whose prasāda (grace) protects the devotee; once pleased, he removes fear of separation and invites the soul to ask for what supports dharma and liberation.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

It reflects Saguna Śiva’s intimate, personal grace—worship of the Liṅga with devotion culminates in prasannatā (divine satisfaction), after which the Lord becomes varada, granting spiritual and worldly boons.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

Seek Śiva’s prasāda through steady bhakti—daily japa of the Pañcākṣarī (Om Namaḥ Śivāya), Liṅga-pūjā with bhasma (Tripuṇḍra) and Rudrākṣa, and then pray for a boon aligned with dharma and mokṣa.