Shloka 30

प्रकृतितत्त्व-विचारः / Inquiry into Prakṛti (Nature/Śakti) and Śiva’s Transcendence

Devanagari script

ब्रह्मोवाच । एवमुक्तो हिमवता शंकरो लोकशंकरः । विहस्य गिरिराजं तं प्राह याहीति सादरम्

Transliteration

brahmovāca | evamukto himavatā śaṃkaro lokaśaṃkaraḥ | vihasya girirājaṃ taṃ prāha yāhīti sādaram

Translation

برہما نے کہا—ہِماوان کے یوں کہنے پر لوک-مَنگل کرنے والے شنکر مسکرائے اور اُس گِری راج سے ادب کے ساتھ فرمایا—“جاؤ، جیسے تم نے عزم کیا ہے۔”

Word by Word

• ब्रह्मा: Brahmā
• ब्रह्मा: Karta (कर्ता/वक्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन

• उवाच: said/spoke
• उवाच: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन

• एवम्: thus
• एवम्: Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: एवम् (अव्यय)
• Form: अव्यय, प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (adverb of manner)

• उक्तः: having been addressed/said to
• उक्तः: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु) + क्त (कृदन्त प्रत्यय)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• हिमवता: by Himavān (the mountain)
• हिमवता: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: हिमवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन

• शंकरः: Śaṅkara
• शंकरः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शंकर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• लोक-शंकरः: benefactor of the worlds
• लोक-शंकरः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक) + शंकर (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (genitive determinative: लोकानां शंकरः), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• विहस्य: having smiled/laughed
• विहस्य: Kriya (क्रियापूर्वक)
• Type: Indeclinable
• Root: हस् (धातु) + वि + ल्यप् (कृदन्त/अव्ययीभाव)
• Form: ल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (absolutive/gerund), पूर्वकाल (prior action)

• गिरि-राजम्: the king of mountains (Himavān)
• गिरि-राजम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: गिरि (प्रातिपदिक) + राज (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (गिरीणां राजा), पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन

• तम्: him
• तम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• प्राह: said
• प्राह: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + अह्/ब्रू (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन

• याहि: go
• याहि: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: या (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष (2nd person), एकवचन

• इति: thus
• इति: Sambandha (सम्बन्ध/उद्धरण)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय, वाक्यसमाप्तिसूचक/उद्धरणचिह्न (quotative particle)

• स-आदरम्: respectfully
• स-आदरम्: Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: आदर (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव समास (सह आदरेण), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; क्रियाविशेषणरूपेण (adverbial accusative)

Speaker

Brahma

Shaiva Theology

Tattva Level: pati

Shiva Form: Mahādeva

Characters & Entities

• Shiva
• Himavan

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It shows Śiva as Lokashaṅkara—compassionate and auspicious—guiding devotees through gentle approval, indicating that dharmic intentions mature through the Lord’s sanction (anugraha).

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

Śiva appears in a personal, responsive (saguṇa) mode—smiling and speaking—illustrating how devotees approach the Linga with reverence and receive inner permission and clarity through worship.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

Practice respectful surrender (śaraṇāgati) in daily Pūjā: offer water/flowers to the Śiva-liṅga, apply tripuṇḍra (bhasma), and repeat the Pañcākṣarī “Om Namaḥ Śivāya,” seeking guidance before action.