Shiva Purana — Rudra Samhita, Shloka 7

कार्त्तिकेयान्वेषण-नन्दिसंवाद-वर्णनम्

Search for Kārttikeya and the Nandī Dialogue

Devanagari script

कथं मत्स्वामिनो वीर्यममोघं ते महेश्वर । मोघं यातं च किं किंवा शिशुर्जातश्च कुत्रचित्

Transliteration

kathaṃ matsvāmino vīryamamoghaṃ te maheśvara | moghaṃ yātaṃ ca kiṃ kiṃvā śiśurjātaśca kutracit

Translation

اے مہیشور! میرے سوامی کی اَموگھ قوت (بیج) کیسے ناکام ہو سکتی ہے؟ یا کیا وہ کسی طرح بے اثر ہو گئی؟ یا کہیں کوئی بچہ پیدا ہو گیا ہے؟

Word by Word

• कथम्: how
• कथम्: सम्बन्ध (adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: कथम् (अव्यय)
• Form: प्रश्नार्थक-अव्यय (interrogative adverb of manner)

• मत्: my
• मत्: सम्बन्ध (possessor)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-एकवचनस्य संक्षिप्त-रूप (genitive singular clitic)

• स्वामिनः: of (my) lord/master
• स्वामिनः: सम्बन्ध (possessor; with वीर्यम्)
• Type: Noun
• Root: स्वामिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (m.), षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन (Singular)

• वीर्यम्: seed/energy
• वीर्यम्: कर्म/विषय (object/topic)
• Type: Noun
• Root: वीर्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (n.), प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

• अमोघम्: unfailing, not in vain
• अमोघम्: कर्म-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: अमोघ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (n.), प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (of वीर्यम्)

• ते: your
• ते: सम्बन्ध (possessor)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन

• महेश्वर: O Maheśvara
• महेश्वर: सम्बोधन (Address)
• Type: Noun
• Root: महेश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (m.), सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन

• मोघम्: vain, fruitless
• मोघम्: कर्म-विशेषण (predicate)
• Type: Adjective
• Root: मोघ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (n.), प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (of implied ‘(become)’)

• यातम्: gone/come to be
• यातम्: कर्म-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: √या (धातु) → यात (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त, नपुंसकलिङ्ग (n.), प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण (of वीर्यम्)

• च: and
• च: सम्बन्ध (connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-निपात (conjunction)

• किम्: what
• किम्: कर्म/विषय (interrogative object/topic)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (n.), प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; प्रश्नार्थक

• किम्: what
• किम्: कर्म/विषय
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (n.), प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; पुनरुक्ति-प्रश्न (repeated for emphasis)

• वा: or
• वा: सम्बन्ध (alternative)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: विकल्पार्थक-निपात (disjunctive particle: or)

• शिशुः: a child
• शिशुः: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: शिशु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (m.), प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन

• जातः: born
• जातः: कर्ता-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: √जन् (धातु) → जात (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त, पुंलिङ्ग (m.), प्रथमा, एकवचन; विशेषण (of शिशुः)

• च: and
• च: सम्बन्ध (connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-निपात (conjunction)

• कुत्रचित्: somewhere
• कुत्रचित्: सम्बन्ध (adverbial)
• Type: Indeclinable
• Root: कुत्र (अव्यय) + चित् (अव्यय-प्रत्यय)
• Form: अनिश्चित-स्थानवाचक-अव्यय (indefinite adverb: somewhere)

Speaker

Parvati

Shaiva Theology

Tattva Level: pati

Shiva Form: Umāpati

Shakti Dimension

Shakti Form: Pārvatī

Role: nurturing

Characters & Entities

• Shiva
• Parvati

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

The verse affirms that Śiva’s śakti and vīrya are amogha (never futile); if results are not seen immediately, it indicates a hidden divine arrangement rather than any failure of the Lord’s power.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

Addressing Śiva as Mahēśvara highlights Saguna Śiva—personal, responsive, and sovereign—whose purposeful will (icchā-śakti) never becomes vain, a core devotional assurance behind Linga worship.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

A practical takeaway is steadfast japa of the Pañcākṣarī mantra (Om Namaḥ Śivāya) with faith that Śiva’s grace is never wasted, even when outcomes appear delayed.