Shiva Purana — Rudra Samhita, Shloka 40

गणेश-वाक्यं तथा गणानां समर-सन्नाहः | Gaṇeśa’s Challenge and the Mustering of the Gaṇas

Devanagari script

यस्य यस्यायुधं यच्च तत्तत्सर्वं विशेषतः । तद्गणेशोपरि बलात्समागत्य विमोचितम्

Transliteration

yasya yasyāyudhaṃ yacca tattatsarvaṃ viśeṣataḥ | tadgaṇeśopari balātsamāgatya vimocitam

Translation

جس جس کا جو جو ہتھیار تھا، وہ سب خاص طور پر زور سے گنیش کی طرف کھنچ آیا؛ اس کے پاس پہنچتے ہی بے اثر ہو کر گر پڑا۔

Word by Word

• यस्य: of whom/whose
• यस्य: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (Genitive/6th), एकवचनम्

• यस्य: of each
• यस्य: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्; पुनरुक्तिः (each one's)

• आयुधम्: weapon
• आयुधम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: आयुध (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; अत्र प्रथमा (subject of passive)

• यत्: whatever
• यत्: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; समुच्चयार्थे

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-निपातः (conjunction)

• तत्-तत्: each such
• तत्-तत्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; पुनरुक्त-विशेषणम् (each and every)

• सर्वम्: all
• सर्वम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; आयुधम् इत्यस्य विशेषणम्

• विशेषतः: especially
• विशेषतः: Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: विशेषतः (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; क्रियाविशेषणम् (especially/particularly)

• तत्-गणेश-उपरि: upon that Gaṇeśa
• तत्-गणेश-उपरि: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तद् (सर्वनाम) + गणेश (प्रातिपदिक) + उपरि (अव्यय)
• Form: अव्ययीभाव-समासः; उपरि-शब्देन अधिकरणार्थः (locative sense: 'upon')

• बलात्: by force
• बलात्: Hetu (हेतु)
• Type: Noun
• Root: बल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, पञ्चमी-विभक्तिः (Ablative/5th), एकवचनम्; हेतौ/प्रकारे (by force)

• समागत्य: having come
• समागत्य: Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: सम्-आ-गम् (धातु) + ल्यप् (अव्ययभाव-कृदन्त)
• Form: क्त्वान्त/ल्यपन्त-अव्ययम् (gerund); पूर्वकालिक-क्रिया (having come)

• विमोचितम्: was released/loosed
• विमोचितम्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वि-मुच् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्तः (past participle, क्त); नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मणि प्रयोगः (passive: 'was released/let fly')

Speaker

Sūta Gosvāmin (narrating to the sages of Naimiṣāraṇya)

Shaiva Theology

Tattva Level: pati

Shiva Form: Mahādeva

Shakti Dimension

Role: liberating

Characters & Entities

• Ganesha

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It portrays the supremacy of Śiva’s śakti as expressed through Gaṇeśa: worldly force and aggression collapse before divine authority, teaching the devotee to rely on surrender and dharma rather than violence.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

Gaṇeśa functions as a manifest (saguṇa) protector within Śiva’s cosmic order; just as the Liṅga symbolizes Śiva’s sovereign presence, this episode shows that all powers become ineffective when opposed to Śiva’s divine will embodied by his gaṇa.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

A practical takeaway is śaraṇāgati with japa of the Pañcākṣarī (“Om Namaḥ Śivāya”) and Gaṇeśa remembrance before worship, cultivating inner non-aggression and obstacle-removal rather than retaliatory force.