Previous Verse
Next Verse

Shloka 11

गुरुत्व-परम्परा-शौचविधि-प्रश्नः

Questions on Guruhood, Lineage, and Purificatory Discipline

श्रीसुब्रह्मण्य उवाच । योगपट्टम्प्रवक्ष्यामि गुरुत्वं येन जायते । तव स्नेहाद्वामदेव महद्गोप्यं विमुक्तिदम्

śrīsubrahmaṇya uvāca | yogapaṭṭampravakṣyāmi gurutvaṃ yena jāyate | tava snehādvāmadeva mahadgopyaṃ vimuktidam

شری سُبرہمنیہ نے فرمایا—“میں یوگ پٹّہ بیان کروں گا جس سے گُروتْو (گُرو بھاو) پیدا ہوتا ہے۔ اے وام دیو، تم سے محبت کے باعث میں یہ عظیم پوشیدہ، موکش دینے والا راز ظاہر کرتا ہوں۔”

श्री-सुब्रह्मण्यःŚrī Subrahmaṇya
श्री-सुब्रह्मण्यः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootश्री (प्रातिपदिक) + सुब्रह्मण्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; कर्मधारयसमासः (honorific epithet: ‘Śrī Subrahmaṇya’)
उवाचsaid
उवाच:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम् (said)
योग-पट्टम्the yoga-belt
योग-पट्टम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootयोग (प्रातिपदिक) + पट्ट (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; तत्पुरुषसमासः (the ‘yoga-belt/strap’)
प्रवक्ष्यामिI will explain
प्रवक्ष्यामि:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootप्र + वच् (धातु)
Formलृट्-लकार (simple future), उत्तमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम् (I shall explain)
गुरुत्वम्the state of being a guru/teacherhood
गुरुत्वम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootगुरुत्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन (accusative sg)
येनby which
येन:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन; सम्बन्धसूचक (instrumental sg: ‘by which’)
जायतेarises
जायते:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
Formलट्-लकार (present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपदम् (arises/is born)
तवyour
तव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6), एकवचन; सर्वनाम (genitive sg: ‘of you/your’)
स्नेहात्from affection
स्नेहात्:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootस्नेह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5), एकवचन (ablative sg: ‘from affection’)
वामदेवO Vāmadeva
वामदेव:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootवामदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8), एकवचन (vocative)
महत्-गोप्यम्a great secret
महत्-गोप्यम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootमहत् (प्रातिपदिक) + गोप्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; कर्मधारयसमासः (a great secret)
विमुक्ति-दम्liberation-giving
विमुक्ति-दम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootविमुक्ति (प्रातिपदिक) + द (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः (that which gives liberation)

Śrī Subrahmaṇya (Kārttikeya/Kumāra)

Tattva Level: pati

Shiva Form: Dakṣiṇāmūrti

Significance: Frames liberating instruction as a guarded secret (gopya) entrusted through affection and qualification—mirroring pilgrimage ethos where darśana becomes transformative when paired with right upadeśa.

Role: teaching

S
Subrahmanya (Kartikeya)
V
Vamadeva

FAQs

The verse frames yogic discipline as a guarded, liberating teaching: steadiness in practice (symbolized by the yoga-paṭṭa) ripens into gurubhāva—inner authority grounded in Śiva-oriented realization—culminating in vimukti (release).

In Shaiva Siddhānta, outer worship of Saguna Śiva (including Liṅga-pūjā) is strengthened by inner yogic steadiness; the ‘secret’ points to integrating disciplined meditation with devotion so that grace leads the soul (paśu) beyond bondage (pāśa) toward the Lord (Pati).

A meditative practice is indicated: adopting a stable seated posture aided by a yoga-paṭṭa for sustained japa and dhyāna. This supports uninterrupted remembrance of Śiva (often through pañcākṣarī-japa) as a means toward liberation.