Rig Veda 3.6.7: Mandala 3, Sukta 6, Mantra 7

Sukta 3.6

Rishi: Viśvāmitra Gāthina (traditional for RV 3.6)

Devata: Agni (with Ushas as allied illumination in the imagery)

Chandas: Triṣṭubh (probable; confirm in critical edition)

Samhita Patha (Devanagari)

दिवश्चिदा ते रुचयन्त रोका उषो विभातीरनु भासि पूर्वीः । अपो यदग्न उशधग्वनेषु होतुर्मन्द्रस्य पनयन्त देवाः ॥

Transliteration

dívaś cidā́ te rucayanta rokā́ uṣó vibhātī́r ánu bhāsi pūrvī́ḥ | apó yád agne uśádha gváneṣu hótur mandrásya pánayanta devā́ḥ ||

Translation

Even the luminous spaces of heaven kindle their shining for you; O Dawn, you follow with your many early radiances. When, O Agni, among the woods the waters are awakened, the gods take delight in the gladness of the priestly flame within.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• दिवः: of heaven, of the sky
• दिवः: सम्बन्ध (genitive relation)
• Type: Noun
• Root: दिव् (प्रातिपदिक: दिव्/द्यौ-)

• चिद्: even, indeed
• चिद्: —
• Type: Indeclinable
• Root: चिद् (निपात)

• आ: towards, forth
• आ: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/निपात)

• ते: of you, your
• ते: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• रुचयन्त: they make shine, they illumine
• रुचयन्त: क्रिया
• Type: Verb
• Root: रुच् (धातु) / रुचयति (णिच्)

• लोकाः: worlds, regions
• लोकाः: कर्तृ (of रुचयन्त)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)

• उषः: O Dawn
• उषः: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: उषस् (प्रातिपदिक)

• विभातीः: you shine forth
• विभातीः: क्रिया
• Type: Verb
• Root: वि + भा (धातु) / विभाति

• अनु: after, along
• अनु: —
• Type: Indeclinable
• Root: अनु (उपसर्ग/अव्यय)

• भासि: you shine
• भासि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: भा (धातु)

• पूर्वीः: the former/earlier (ones)
• पूर्वीः: कर्म (of अनु भासि)
• Type: Adjective
• Root: पूर्व (प्रातिपदिक)

• अपः: waters
• अपः: कर्म (of यद्…)
• Type: Noun
• Root: अप् (प्रातिपदिक)

• यत्: when/that which
• यत्: सम्बन्ध/अन्वय (relative marker)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम)

• अग्ने: O Agni
• अग्ने: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• उशधक्: blazing, kindling
• उशधक्: कर्तृ/विशेषण (to Agni)
• Type: Adjective
• Root: उशधक् (प्रातिपदिक; RV form, ‘burning/bright’)

• वनेषु: in the woods, in the forests
• वनेषु: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: वन (प्रातिपदिक)

• होतुः: of the Hotṛ (priest)
• होतुः: सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: होतृ (प्रातिपदिक)

• मन्द्रस्य: of the gladdening/pleasant (one)
• मन्द्रस्य: सम्बन्ध/विशेषण
• Type: Adjective
• Root: मन्द्र (प्रातिपदिक)

• पनयन्त: they admire, they praise
• पनयन्त: क्रिया
• Type: Verb
• Root: पन्/पण् (धातु) / पनयति (denom./causative-like)

• देवाः: the gods
• देवाः: कर्तृ (of पनयन्त)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)