Rig Veda 2.23.19: Mandala 2, Sukta 23, Mantra 19

Sukta 2.23

Rishi: Gṛtsamada (Bhārgava)

Devata: Brahmaṇaspati

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

ब्रह्मणस्पते त्वमस्य यन्ता सूक्तस्य बोधि तनयं च जिन्व । विश्वं तद्भद्रं यदवन्ति देवा बृहद्वदेम विदथे सुवीराः ॥

Transliteration

bráhmaṇaspate tvám asyá yantā́ sū́ktasya bodhi tánayaṃ ca jinva | víśvaṃ tád bhadráṃ yád ávanti devā́ bṛhád vadema vidáthe suvī́rāḥ ||

Translation

O Lord of the Word, you are the driver and guide of this well-shaped hymn; awaken to it and strengthen our lineage. All that is auspicious is what the gods protect—may we speak the Vast in the assembly, rich in inner heroes.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• ब्रह्मणस्पते: O Lord of prayer (Bṛhaspati)
• ब्रह्मणस्पते: सम्बोधन
• Type: Noun (vocative)
• Root: ब्रह्मणस्-पति (प्रातिपदिक) < ब्रह्मन् + पति

• त्वम्: thou
• त्वम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अस्य: of this
• अस्य: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• यन्ता: controller, guide
• यन्ता: कर्तृ (apposition to त्वम्)
• Type: Noun (agent)
• Root: यन्तृ (प्रातिपदिक) < √यम् (यच्छति/नियच्छति) + तृ

• सूक्तस्य: of the hymn
• सूक्तस्य: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Noun
• Root: सूक्त (प्रातिपदिक) < सु + उक्त (PPP of √वच्)

• बोधि: be aware; take heed; awaken
• बोधि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √बुध् (बोधते/बुध्यते)

• तनयम्: offspring, son
• तनयम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: तनय (प्रातिपदिक)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च

• जिन्व: quicken, strengthen, invigorate
• जिन्व: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √जिव्/√जिन्व् (वर्धयति/प्रेरयति; Vedic jinva)

• विश्वम्: all, the whole
• विश्वम्: कर्तृ/विषय (of implied ‘is’)
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)

• तत्: that
• तत्: कर्तृ/विषय (correlative)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• भद्रम्: auspicious, good
• भद्रम्: विशेषण/विधेय
• Type: Adjective
• Root: भद्र (प्रातिपदिक)

• यत्: which
• यत्: कर्म (of अवन्ति)
• Type: Relative pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अवन्ति: they help, protect
• अवन्ति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √अव् (रक्षति/अवति)

• देवाः: the gods
• देवाः: कर्तृ (of अवन्ति)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• बृहद्वदेम: may we speak greatly (loftily)
• बृहद्वदेम: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √वद् (वदति)

• विदथे: in the rite/assembly
• विदथे: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: विदथ (प्रातिपदिक) ‘assembly/ritual session’

• सुवीराः: having good heroes/strong sons; well-manned
• सुवीराः: कर्तृ (predicate to ‘we’ implied)
• Type: Adjective (as noun)
• Root: सुवीर (प्रातिपदिक) < सु + वीर