Rig Veda 2.11.15: Mandala 2, Sukta 11, Mantra 15

Sukta 2.11

Rishi: Gṛtsamada (Bhārgava)

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

व्यन्त्विन्नु येषु मन्दसानस्तृपत्सोमं पाहि द्रह्यदिन्द्र । अस्मान्त्सु पृत्स्वा तरुत्रावर्धयो द्यां बृहद्भिरर्कैः ॥

Transliteration

vyàntv ín nu yéṣu mandasānás tṛpát sómaṃ pāhi drahyàd indra | asmā́nt su pṛ́tsv ā́ tarutra avardhayo dyā́ṃ bṛhád-bhir arkáiḥ ||

Translation

Let them scatter now—those against whom you are exultant; satisfied, drink the Soma, O Indra, and press on. In our battles, bring us safely across, O rescuer; you who have made heaven grow vast by your mighty hymns.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• व्यन्तु: let them strive/press on (towards)
• व्यन्तु: Kartā
• Type: Verb
• Root: व्यन् (धातु; √van/√vī?—वेद. ‘व्यन्’ = ‘व्यन्ति’ प्रकारः) अथवा √वन् ‘कामय/प्राप्तौ’ (वेद. प्रयोगः)

• इन्नु: indeed now / just now
• इन्नु: —
• Type: Indeclinable
• Root: इद्/इन् (निपातः) + नु (निपातः)

• येषु: in/among whom
• येषु: Adhikaraṇa
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• मन्दसानः: being exhilarated/joyful
• मन्दसानः: Kartā (विशेषणम्)
• Type: Participle (Adjective)
• Root: मन्द् (धातु) → मन्दस (भाव/उत्साह) ; कृदन्त-प्रातिपदिक ‘मन्दसान’

• तृपत्: satiating / being satisfied
• तृपत्: Kartā (विशेषणम्)
• Type: Participle
• Root: √तृप् (तृप्तौ)

• सोमम्: Soma (the pressed drink)
• सोमम्: Karma
• Type: Noun
• Root: सोम (प्रातिपदिक)

• पाहि: drink / protect
• पाहि: (मुख्यक्रिया) —
• Type: Verb
• Root: √पा (पाने/रक्षणे)

• द्रह्यदि: O hostile-smiting / foe-subduing
• द्रह्यदि: —
• Type: Adjective
• Root: द्रह्यद् (वेद. विशेषण-प्रातिपदिक; ‘द्रुह्/द्रह्’ द्रोहे/हिंसायाम् से सम्बन्धित)

• इन्द्र: O Indra
• इन्द्र: Sampradāna (आह्वान/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• अस्मान्: us
• अस्मान्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)

• सु: well / strongly
• सु: —
• Type: Indeclinable
• Root: सु (उपसर्ग/निपातः)

• पृत्सु: in battles
• पृत्सु: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: पृत्/पृत्स् (प्रातिपदिक; ‘battle/contest’)

• आ: towards / unto
• आ: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग)

• तरुत्रा: as a saviour / for overcoming
• तरुत्रा: —
• Type: Indeclinable (adverbial) / Noun-form
• Root: तरुत्र (प्रातिपदिक; वेद. ‘help/overcoming, saving’)

• अवर्धयः: you increased / made grow
• अवर्धयः: (मुख्यक्रिया) —
• Type: Verb
• Root: √वृध् (वर्धने) + अव (उपसर्ग)

• द्याम्: the heaven/sky
• द्याम्: Karma
• Type: Noun
• Root: द्यौ/दिव् (प्रातिपदिक)

• बृहद्भिः: with great (ones)
• बृहद्भिः: Karaṇa
• Type: Adjective
• Root: बृहन्त् (प्रातिपदिक)

• अर्कैः: with hymns/songs of praise
• अर्कैः: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: अर्क (प्रातिपदिक; ‘hymn/praise, song’)