Rig Veda 10.53.8: Mandala 10, Sukta 53, Mantra 8

Sukta 10.53

Rishi: Agni/Hotṛ-centered cycle (speaker representing the sacrificers seeking the true Hotṛ/Agni)

Devata: Collective aspirants with divine support; the ‘crossing’ motif aligns with guiding powers (often Indra/Agni in broader Vedic usage, though not named here)

Chandas: Trishtubh (probable; requires metrical verification)

Samhita Patha (Devanagari)

अश्मन्वती रीयते सं रभध्वमुत्तिष्ठत प्र तरता सखायः । अत्रा जहाम ये असन्नशेवाः शिवान्वयमुत्तरेमाभि वाजान् ॥

Transliteration

áśmanvatī rī́yate sáṃ rabhadhvam úttiṣṭhata prá taratā sakhāyaḥ | átrā jahāma yé ásann áśevāḥ śivā́n vayám úttaremābhí vā́jān ||

Translation

The stony river is rushing—grasp together; arise and cross beyond, O comrades. Here let us leave behind those who were unhelpful; may we cross upward into the auspicious, toward plenitudes of force.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अश्मन्वती: stone(-like), stony (fem.)
• अश्मन्वती: कर्तृ (रीयते इत्यस्य) / विशेषणम्
• Type: Adjective
• Root: अश्मन् (प्रातिपदिक) + -वत् (तद्धित) → अश्मन्वत्

• रीयते: moves, flows, goes
• रीयते: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √री (रीङ्/रि) ‘गत्यर्थ’

• सम्: together, completely
• सम्: क्रियाविशेषण (रभध्वम्) / उपसर्ग
• Type: Indeclinable
• Root: सम् (उपसर्ग/अव्यय)

• रभध्वम्: take hold (together), grasp
• रभध्वम्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √रभ् ‘आलम्बने/ग्रहणे’

• उत्: up, forth
• उत्: क्रियाविशेषण (तिष्ठत) / उपसर्ग
• Type: Indeclinable
• Root: उत् (उपसर्ग/अव्यय)

• तिष्ठत: stand up, arise
• तिष्ठत: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √स्था ‘स्थितौ’

• प्र: forth, forward
• प्र: क्रियाविशेषण (तरत) / उपसर्ग
• Type: Indeclinable
• Root: प्र (उपसर्ग/अव्यय)

• तरत: cross over
• तरत: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √तॄ (तॄ/तॄञ्) ‘तरणे’

• सखायः: O friends / companions
• सखायः: सम्बोधन/कर्तृ (आज्ञार्थेषु)
• Type: Noun
• Root: सखि (प्रातिपदिक)

• अत्र: here
• अत्र: अधिकरण
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)

• जहाम: we have left/abandoned
• जहाम: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √हा ‘त्यागे’

• ये: who, those who
• ये: कर्तृ (असन् इत्यस्य) / सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• असन्: were
• असन्: क्रिया (सापेक्ष-वाक्ये)
• Type: Verb
• Root: √अस् ‘भुवि’

• अशेवाः: unfriendly, unkind, not auspicious
• अशेवाः: विशेषणम् (ये…असन्)
• Type: Adjective
• Root: अ- + शेव (प्रातिपदिक; ‘शिव/शेव’ = शुभ/हित) → अशेव

• शिवान्: auspicious, favorable
• शिवान्: कर्म (उत्तरेम) / विशेष्यः वाजान्
• Type: Adjective
• Root: शिव (प्रातिपदिक)

• वयम्: we
• वयम्: कर्तृ (उत्तरेम)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• उत्: up, over
• उत्: क्रियाविशेषण (तरेम) / उपसर्ग
• Type: Indeclinable
• Root: उत् (उपसर्ग/अव्यय)

• तरेम: may we cross over
• तरेम: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √तॄ (तॄ/तॄञ्) ‘तरणे’

• अभि: towards, over, upon
• अभि: क्रियाविशेषण (उत्तरेम) / उपसर्ग
• Type: Indeclinable
• Root: अभि (उपसर्ग/अव्यय)

• वाजान्: prizes, spoils; (also) strength/food
• वाजान्: कर्म (उत्तरेम)
• Type: Noun
• Root: वाज (प्रातिपदिक)