Rig Veda 10.48.1 — Mandala 10, Sukta 48, Mantra 1

Sukta 10.48

Devata: Indra (self-proclamation)

Samhita Patha (Devanagari)

अहं भुवं वसुनः पूर्व्यस्पतिरहं धनानि सं जयामि शश्वतः । मां हवन्ते पितरं न जन्तवोऽहं दाशुषे वि भजामि भोजनम् ॥

Transliteration

aháṃ bhúvam vásunaḥ pū́rvyas pátir aháṃ dhánāni sáṃ jayāmi śáśvataḥ | mā́ṃ havante pitáraṃ ná jantávo ’háṃ dāśúṣe ví bhajāmi bhójanam ||

Translation

I am the ancient lord of the abundance; I gather the riches together forever. Creatures call to me as to a father; and to the giver of offering I apportion the enjoyment—an inward sustenance and share of felicity.

Word by Word

• अहम्: I
• अहम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: अहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अभुवम्: I became / I have been
• अभुवम्: कर्तृ (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √भू (भवति)

• वसूनाम्: of the Vasus (or: of riches)
• वसूनाम्: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: वसु (प्रातिपदिक)

• पूर्व्यः: ancient, primeval
• पूर्व्यः: कर्तृ-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: पूर्व्य (विशेषण-प्रातिपदिक)

• पतिः: lord
• पतिः: कर्तृ (समास/विधेय)
• Type: Noun
• Root: पति (प्रातिपदिक)

• अहम्: I
• अहम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: अहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• धनानि: wealths, treasures
• धनानि: कर्म
• Type: Noun
• Root: धन (प्रातिपदिक)

• सम्: together, completely
• सम्: —
• Type: Indeclinable
• Root: सम् (उपसर्ग)

• जयामि: I win, I conquer
• जयामि: कर्तृ (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √जि (जयति)

• शश्वतः: always, continually
• शश्वतः: अधिकारण (काल)
• Type: Indeclinable
• Root: शश्वत् (अव्यय/निपात-प्रातिपदिक)

• माम्: me
• माम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: अहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• हवन्ते: they call/invoke
• हवन्ते: कर्तृ (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √ह्वे (ह्वयति/ह्वयते; Vedic: हवते)

• पितरम्: a father
• पितरम्: कर्म (उपमान-रूपेण)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)

• न: like, as
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (निपात)

• जन्तवः: creatures, people
• जन्तवः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: जन्तु (प्रातिपदिक)

• अहम्: I
• अहम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: अहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• दाशुषे: to the worshipper/giver
• दाशुषे: सम्प्रदान
• Type: Noun (participle used substantively)
• Root: दाशुष् (कृदन्त-प्रातिपदिक; √दाश्/√दश् ‘to give, worship’)

• वि: apart, out, distributively
• वि: —
• Type: Indeclinable
• Root: वि (उपसर्ग)

• भजामि: I apportion, I bestow
• भजामि: कर्तृ (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √भज् (भजति)

• भोजनम्: nourishment, bounty, enjoyment
• भोजनम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: भोजन (प्रातिपदिक; from √भुज्/√भोज् ‘to enjoy, feed’)