Rig Veda 10.42.4: Mandala 10, Sukta 42, Mantra 4

Sukta 10.42

Devata: Indra

Samhita Patha (Devanagari)

त्वां जना ममसत्येष्विन्द्र संतस्थाना वि ह्वयन्ते समीके । अत्रा युजं कृणुते यो हविष्मान्नासुन्वता सख्यं वष्टि शूरः ॥

Transliteration

tvā́ṃ jánā mama-satyéṣv indra saṃtasthānā́ ví hvayante samīké | átrā yújaṃ kṛṇute yó havíṣmān nā́sunvatā sakhyáṃ vaṣṭi śū́raḥ ||

Translation

Men call you, O Indra, in the gatherings where the truth of the soul is tested and affirmed. Here he becomes yoked to you who offers the oblation; but the heroic power does not choose friendship with one who does not press (the Soma), who does not distill the delight.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• त्वाम्: you (as object)
• त्वाम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• जनाः: people
• जनाः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: जन (प्रातिपदिक) < √जन्

• मम: my
• मम: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• सत्येषु: in (the) truths / true (rites)
• सत्येषु: अधिकरण
• Type: Noun/Adjective (used substantively)
• Root: सत्य (प्रातिपदिक)

• इन्द्र: O Indra
• इन्द्र: सम्बोधन
• Type: Noun (proper)
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• संतस्थाना: assembled, standing together
• संतस्थाना: कर्तृ (जनाः-विशेषणत्वेन)
• Type: Adjective/Participle
• Root: सम् + √स्था (धातु) → संतस्था- (कृदन्त-प्रातिपदिक; ‘standing together/assembled’)

• वि: apart, forth; intensifier
• वि: (क्रियाविशेषण/उपसर्ग) ह्वयन्ते इत्यस्य
• Type: Indeclinable
• Root: वि (उपसर्ग/निपात)

• ह्वयन्ते: they call, invoke
• ह्वयन्ते: क्रिया (कर्तृ=जनाः)
• Type: Verb
• Root: √ह्वे (आह्वाने) / √ह्वा

• समीके: in the encounter/at the meeting (place)
• समीके: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: समीक (प्रातिपदिक) < सम् + √ईक्ष्/√इक्? (वैदिक ‘encounter/meeting’ अर्थे स्थिर-प्रातिपदिक)

• अत्र: here
• अत्र: अधिकरण/देश-निर्देश (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)

• युजम्: a yoked one/ally, yoke-fellow
• युजम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: युज् (प्रातिपदिक) < √युज्

• कृणुते: he makes (for himself), he forms
• कृणुते: क्रिया (कर्तृ=यः)
• Type: Verb
• Root: √कृ (करणे)

• यः: who
• यः: कर्तृ
• Type: Pronoun (relative)
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• हविष्मान्: having oblation, possessing offering
• हविष्मान्: कर्तृ (यः-विशेषणत्वेन)
• Type: Adjective (possessive)
• Root: हविष्मन्त् (प्रातिपदिक) < हविस् + -मन्त्

• न: not
• न: निषेध (वष्टि इत्यस्य)
• Type: Indeclinable
• Root: न (निपात)

• असुन्वता: with the non-presser (of Soma), with one who does not press
• असुन्वता: सह/करण (येन सह/यस्य सह सख्यं न वष्टि)
• Type: Adjective/Participle (used substantively)
• Root: अ + सुन्वत् (प्रातिपदिक) < √सु (सोम-प्रसवे) वर्तमान-कृदन्त ‘pressing’

• सख्यम्: friendship, alliance
• सख्यम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: सख्य (प्रातिपदिक) < सखि

• वष्टि: he desires/chooses
• वष्टि: क्रिया (कर्तृ=यः हविष्मान्)
• Type: Verb
• Root: √वश् (इच्छायाम्/वरणे) वैदिक ‘to wish/choose’

• शूरः: the hero, the brave man
• शूरः: कर्तृ (यः हविष्मान् शूरः—समनाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: शूर (प्रातिपदिक)