Rig Veda 1.51.6: Mandala 1, Sukta 51, Mantra 6

Sukta 1.51

Rishi: Viśvāmitra Gāthina

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

त्वं कुत्सं शुष्णहत्येष्वाविथारन्धयोऽतिथिग्वाय शम्बरम् । महान्तं चिदर्बुदं नि क्रमीः पदा सनादेव दस्युहत्याय जज्ञिषे ॥

Transliteration

tvaṃ kutsaṃ śuṣṇa-hatyeṣv āvithārandhayo ’tithi-gvāya śambaram | mahāntaṃ cid arbudam ni kramīḥ padā sanād eva dasyu-hatyāya jajñiṣe ||

Translation

You helped Kutsa in the slaying of Śuṣṇa; you made Śambara submit for Atithigva. Even mighty Arbuda you trod down with your foot. From of old you are born for the destruction of the dasyu—an eternal power for the victory of the Light.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• त्वम्: you
• त्वम्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• कुत्सम्: Kutsa
• कुत्सम्: कर्म (रक्षण/सहाय्य-क्रियायाः)
• Type: Noun (proper name)
• Root: कुत्स (प्रातिपदिक)

• शुष्णहत्येषु: in the slayings of Śuṣṇa
• शुष्णहत्येषु: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: शुष्ण-हत्य (समास-प्रातिपदिक)

• आ: towards; forth (prefix)
• आ: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग)

• अविथाः: you have helped/protected
• अविथाः: कर्तृ (त्वम्)
• Type: Verb
• Root: अव् (रक्षणे) / Vedic: अवि- (to help, protect)

• अरन्धयः: you subdued; you made (them) yield
• अरन्धयः: कर्तृ (त्वम्)
• Type: Verb
• Root: रन्ध् (वशे/हिंसायाम्; ‘to subdue, make yield’)

• अतिथिग्वाय: for Atithigva
• अतिथिग्वाय: सम्प्रदान
• Type: Noun (proper name)
• Root: अतिथिग्व (प्रातिपदिक; ऋषि/नरनाम)

• शम्बरम्: Śambara
• शम्बरम्: कर्म
• Type: Noun (proper name)
• Root: शम्बर (प्रातिपदिक; असुर/दस्यु-नाम)

• महान्तम्: great
• महान्तम्: कर्म-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)

• चित्: even
• चित्: —
• Type: Indeclinable
• Root: चित् (निपात)

• अर्बुदम्: Arbuda
• अर्बुदम्: कर्म
• Type: Noun (proper name)
• Root: अर्बुद (प्रातिपदिक; दस्यु/दानव-नाम)

• नि: down; forth (prefix)
• नि: —
• Type: Indeclinable
• Root: नि (उपसर्ग)

• अकृमीः: you stepped/strided
• अकृमीः: कर्तृ (त्वम्)
• Type: Verb
• Root: क्रम् (पादविक्षेपे ‘to stride/step’)

• पदा: with (your) foot/step
• पदा: करण
• Type: Noun
• Root: पद्/पद (प्रातिपदिक)

• सनात्: from of old; since ancient times
• सनात्: —
• Type: Indeclinable
• Root: सनात् (अव्यय)

• एव: indeed; just
• एव: —
• Type: Indeclinable
• Root: एव (निपात)

• दस्युहत्याय: for the slaying of the Dasyu
• दस्युहत्याय: सम्प्रदान/प्रयोजन
• Type: Noun
• Root: दस्यु-हत्य (समास-प्रातिपदिक)

• जज्ञिषे: you have been born; you were born
• जज्ञिषे: कर्तृ (त्वम्)
• Type: Verb
• Root: जन् (जन्मनि ‘to be born’)