Previous Verse
Next Verse

Shloka 13

Mahāpārśva-vadhaḥ — The Slaying of Mahāpārśva

Angada’s Counterstrike

तस्याङ्गदःप्रकुपितोराक्षसस्यतमायसम् ।।।।दूरस्थितस्यपरिघंरविरश्मिसमप्रभम् ।द्वावाभ्यांभुजाभ्यांसङ्गृह्यभ्रामयित्वा च वेगवान् ।।।।महापार्श्वस्यचिक्षेपवधार्थंवालिनस्सुतः ।

tasyāṅgadaḥ prakupito rākṣasasya tam āyasam |

dūrasthitasya parighaṃ raviraśmisamaprabham |

dvābhyāṃ bhujābhyāṃ saṅgṛhya bhrāmayitvā ca vegavān |

mahāpārśvasya cikṣepa vadhārthaṃ vālinas sutaḥ ||

اس راکشس پر انگد، والی کے پتر، سخت غضبناک ہوا۔ دور سے اس نے سورج کی کرنوں کی مانند دمکتا لوہے کا گرز دونوں بازوؤں سے تھام کر تیزی سے گھمایا اور مہاپارشْو کو وध کے ارادے سے دے مارا۔

तस्यof him/that
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन; सर्वनाम
अङ्गदःAṅgada
अङ्गदः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअङ्गद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन
प्रकुपितःenraged
प्रकुपितः:
Karta-dharma (कर्तृधर्म/विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्र-√कुप् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘having become enraged’
राक्षसस्यof the rākṣasa
राक्षसस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootराक्षस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन
तम्that (one/it)
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; सर्वनाम
आयसम्made of iron
आयसम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootआयस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (परिघम्)
दूरस्थितस्यof (him) standing far away
दूरस्थितस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeAdjective
Rootदूर-स्थित (प्रातिपदिक; कृदन्ताधारित)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; समास: कर्मधारय (दूरे स्थितः)
परिघम्iron bar
परिघम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपरिघ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
रविरश्मिसमप्रभम्having a radiance like sunrays
रविरश्मिसमप्रभम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootरवि-रश्मि-सम-प्रभ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समास: उपमान-तत्पुरुष (रविरश्मिभिः समा प्रभा यस्य/यत्)
द्वाभ्याम्with two/both
द्वाभ्याम्:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootद्वि (प्रातिपदिक)
Formत्रिलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), द्विवचन; संख्याविशेषण
भुजाभ्याम्with (his) two arms
भुजाभ्याम्:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootभुज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), द्विवचन
सङ्गृह्यhaving seized
सङ्गृह्य:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्-√ग्रह् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्यय (gerund), ‘having seized/collected’; उपसर्ग: सम्-
भ्रामयित्वाhaving whirled (it)
भ्रामयित्वा:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootभ्रम् (धातु)
Formणिच्-प्रेरण (causative) + क्त्वान्त-अव्यय; ‘having whirled’
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
वेगवान्swift/impetuous
वेगवान्:
Karta-dharma (कर्तृधर्म/विशेषण)
TypeAdjective
Rootवेगवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (अङ्गदः)
महापार्श्वस्यat/against Mahāpārśva
महापार्श्वस्य:
Sampradana/Target (सम्प्रदान/लक्ष्य)
TypeNoun
Rootमहापार्श्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन
चिक्षेपthrew
चिक्षेप:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootक्षिप् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
वधार्थम्for killing
वधार्थम्:
Prayojana (प्रयोजन)
TypeNoun
Rootवध-अर्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (प्रयोजन/उद्देश्य), एकवचन; समास: चतुर्थी-तत्पुरुष (वधाय अर्थः)
वालिनःof Vāli
वालिनः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootवालिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन
सुतःson
सुतः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसुत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन; ‘वालिनः’ इति षष्ठीसम्बन्धेन

Vali's son Angada got enraged, seized an iron bar which shone like the radiant sun's rays and stood at a distance to kill Mahaparsva. Angada whirling the iron bar round and round hurled it around and thrown at Mahaparsva.

A
Aṅgada
V
Vāli
M
Mahāpārśva
R
Rākṣasa
P
Parigha (iron club)

FAQs

The episode reflects kṣātra-dharma: decisive action to protect one’s side and restrain a violent aggressor; yet the text also signals that intent (vadhārtham) must remain aligned with justice, not mere rage.

Aṅgada escalates the counterattack by hurling a heavy iron club at Mahāpārśva.

Vīrya (valor) and quick resolve—Aṅgada acts swiftly and powerfully to defend wounded allies.