Shloka 10

Mahāpārśva-vadhaḥ — The Slaying of Mahāpārśva

Angada’s Counterstrike

Devanagari script

मुहूर्ताल्लब्धसंज्ञस्तुमहापार्श्वोमहाबलः ।।।।अङ्गदंबहुभिर्बाणैर्भूयस्तंप्रत्यविध्यत ।

Transliteration

muhūrtāl labdhasaṃjñas tu mahāpārśvo mahābalaḥ |

aṅgadaṃ bahubhir bāṇair bhūyas taṃ pratyavidhyata ||6.99.10||

Translation

تھوڑی ہی دیر میں ہوش میں آ کر، مہابَل مہاپارشْو نے پھر اَنگَد کو بے شمار تیروں سے دوبارہ چھید ڈالا۔

Word by Word

• मुहूर्तात्: after a moment
• मुहूर्तात्: अपादान (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: muhūrta (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/अपादान), एकवचन; काल-अपादान (after a short while)

• लब्धसंज्ञः: having regained consciousness
• लब्धसंज्ञः: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: labdha (कृदन्त-प्रातिपदिक) + saṃjñā (प्रातिपदिक)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त ‘लब्ध’ from √labh + षष्ठी-तत्पुरुषः (संज्ञां लब्धः); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• तु: but
• तु: सम्बन्ध (Discourse particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: tu (अव्यय)
• Form: विरोध/अन्वय-अव्यय (particle: 'but/indeed')

• महापार्श्वः: Mahāpārśva
• महापार्श्वः: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: mahā (प्रातिपदिक) + pārśva (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारय-नाम (proper name)

• महाबलः: mighty
• महाबलः: कर्ता (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: mahā (प्रातिपदिक) + bala (प्रातिपदिक)
• Form: विशेषण, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (महद् बलम् यस्य)

• अङ्गदम्: Angada
• अङ्गदम्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: aṅgada (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• बहुभिः: with many
• बहुभिः: करण (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: bahu (प्रातिपदिक)
• Form: विशेषण, पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; बाणैः इति विशेष्यस्य विशेषणम्

• बाणैः: arrows
• बाणैः: करण (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: bāṇa (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन

• भूयः: again
• भूयः: सम्बन्ध (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: bhūyas (अव्यय)
• Form: पुनरर्थक-अव्यय (adverb: 'again')

• तम्: him
• तम्: कर्म (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: tad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; अङ्गदम् इत्यस्य पुनरुक्ति

• प्रत्यविध्यत: pierced/struck in return
• प्रत्यविध्यत: क्रिया (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: prati√vyadh (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Context

In a short while, regaining consciousness, mighty Mahaparsva struck Angada again with many shafts.

Characters & Entities

• Mahāpārśva
• Angada
• Arrows (bāṇa)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

It illustrates persistence in conflict; ethically, Ramayana invites readers to ask whether perseverance is guided by dharma (right aim) or by anger and revenge.

What is the narrative situation?

Mahāpārśva recovers and renews his assault, continuing the confrontation by shooting Angada repeatedly.

Which character virtue is emphasized?

Endurance and determination in battle—though in context it also reflects relentless hostility fueled by prior rage.