Shloka 12

महोदरवधः

The Slaying of Mahodara

Devanagari script

प्रगृह्यविपुलांघोरांमहीधरसमांशिलाम् ।चिक्षेप स महातेजास्तद्वधायहरीश्वरः ।।6.98.12।।

Transliteration

pragṛhya vipulāṃ ghorāṃ mahīdharasamāṃ śilām |

cikṣepa sa mahātejās tadvadhāya harīśvaraḥ ||6.98.12||

Translation

تب وہ مہاتیز، وानروں کا ایشور، پہاڑ کے برابر ایک عظیم و ہولناک چٹان کو پکڑ کر، اس کے وध کے ارادے سے زور سے پھینک دیا۔

Word by Word

• प्रगृह्य: having seized
• प्रगृह्य: पूर्वक्रिया (Prior action)
• Type: Verb
• Root: प्र-√ग्रह् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund), पूर्वकाल (having seized)

• विपुलाम्: huge
• विपुलाम्: कर्म-विशेषण (Qualifier of object)
• Type: Adjective
• Root: विपुल (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; शिलाम् इति विशेषणम्

• घोराम्: terrible
• घोराम्: कर्म-विशेषण (Qualifier of object)
• Type: Adjective
• Root: घोर (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; शिलाम् इति विशेषणम्

• महीधरसमाम्: like a mountain
• महीधरसमाम्: कर्म-विशेषण (Qualifier of object)
• Type: Adjective
• Root: महीधर-सम (प्रातिपदिक; समास)
• Form: तत्पुरुष-समास (महीधरस्य समा); स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; शिलाम् इति विशेषणम्

• शिलाम्: a rock
• शिलाम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: शिला (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• चिक्षेप: hurled
• चिक्षेप: क्रिया (Action)
• Type: Verb
• Root: √क्षिप् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• स: he
• स: कर्ता (Karta/Subject)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम; प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• महातेजाः: of great splendor/energy
• महातेजाः: कर्तृ-विशेषण (Qualifier of subject)
• Type: Adjective
• Root: महा-तेजस् (प्रातिपदिक; समास)
• Form: कर्मधारय-समास (महत् तेजः यस्य); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; स इति विशेषणम्

• तद्वधाय: for his killing
• तद्वधाय: सम्प्रदान/प्रयोजन (Dative of purpose)
• Type: Noun
• Root: तद् + वध (प्रातिपदिक; समास)
• Form: तत्पुरुष-समास (तस्य वधः); चतुर्थी-विभक्ति (4th/Dative), एकवचन; प्रयोजन (purpose)

• हरीश्वरः: lord of the monkeys
• हरीश्वरः: कर्ता (Karta/Subject apposition)
• Type: Noun
• Root: हरि-ईश्वर (प्रातिपदिक; समास)
• Form: तत्पुरुष-समास (हरीणाम् ईश्वरः); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; स इति समानाधिकरण

Context

Endowed with great energy, Sugriva, the monkey Lord, seizing a huge mountain like dreadful rock, hurled to kill Mahodara.

Characters & Entities

• Sugrīva
• Mahodara
• Śilā (rock)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma in war is purposeful action: force is directed toward stopping an aggressor, not toward needless cruelty.

What is the narrative situation?

Sugrīva attacks Mahodara by throwing a massive rock.

Which character virtue is emphasized?

Valor and resolve—Sugrīva acts decisively to protect his side.